Bir nəslin dayağı, bir elin ziyalısı… — Fuad Biləsuvarlı yazır

Jurnalist – politoloq, əmim Mirzə Cəfərovun əziz xatirəsinə

Mirzə Cəfərov — 75

Mirzə əmi… Sənin yoxluğuna hələ də inana bilmirəm…
Bəzi insanlar həyatdan köçəndə onların yoxluğu yalnız bir evin qapısında görünür. Bəzi insanlar gedəndə isə bir ailənin, bir nəslin, bir elin üstünü sükut bürüyür. Elə insanlar var ki, onların ölümünü qəbul etmək illər keçsə də mümkün olmur. Çünki onlar sadəcə insan deyil, bir ömrün dayağı, bir nəslin yaddaşı, bir ailənin arxası olurlar.
Mirzə əmi də belə insanlardan idi.

Əmi…

Bu sözün özündə nə qədər böyük doğmalıq var. Nə qədər isti nəfəs, güvən, mərhəmət, qayğı və arxa-dayaq var…
Əmi atanın qardaşıdır. Amma bəzən əmi yalnız atanın qardaşı olmur. Əmi insanın mənəvi atası olur. Dar gündə arxasında dayandığı dağ, büdrəyəndə əlindən tutan əl, çıxılmaz vəziyyətdə yol göstərən ağsaqqal olur.
Bizim üçün Mirzə əmi məhz belə idi.
Asif babamız uzun müddət yataq xəstəsi olduğundan, babamın kiçik qardaşı Mirzə Cəfərovu özümüzə böyük dayaq bilirdik. O, bizim hər işimizə qaçır, hər dərdimizə şərik olur, hər məsələmizdə məsləhət verirdi. Dar günümüzdə yanımızda dayanır, sevincimizə isə bizdən çox sevinirdi.
O, yalnız öz ailəsi üçün yaşamırdı. Bütün nəsil üçün ürəyini şam kimi yandırırdı. Kiminsə işi düşəndə “mənə nə?” deməzdi. Kimin dərdi olardısa, onu öz dərdi bilərdi. Bir problemin həlli lazım olanda əlindən gələn hər şeyi edərdi.
Mən Bakıdan kəndə gələn kimi həmişə onun yanına gedərdim. Elə bilirdim ki, kəndə gəlməyin bir mənası da Mirzə əmini görməkdir. Hal-əhval tutardıq, söhbət edərdik. Mən danışardım, o dinləyərdi. Sonra özünəməxsus təmkinlə bir söz deyərdi. Həmin bir söz bəzən uzun-uzadı nəsihətdən daha çox təsir edərdi.
İndi isə kəndə gedəndə onun qapısına baxmaq belə ağır gəlir.
Qapı yerindədir…
Bağ yerindədir…
Ağaclar yerindədir…
Torpaq yerindədir…
Amma Mirzə əmi yoxdur.
İnsanı yandıran da elə budur. Həyat hər şeyi əvvəlki kimi saxlayır, amma ən doğma insanlardan birini səssizcə əlindən alır.

Torpağa bağlı bir ömür

Mirzə əmi zəhmətkeş insan idi. Təqaüdə çıxandan sonra da boş dayanmazdı. Bağda işləyər, torpaqla əlləşər, təsərrüfatla məşğul olardı. Torpağı, əməyi, sadə həyatı sevirdi.
Bəlkə də torpaq onun üçün sadəcə torpaq deyildi. Orada uşaqlığının izi, atasının nəfəsi, kəndinin xatirələri vardı.
İndi o bağa baxanda adamın ürəyindən istər-istəməz suallar keçir:
Görəsən, Mirzə əmi bu ağacların hansının kölgəsində sonuncu dəfə dayanmışdı?
Sonuncu dəfə hansı ağaca əl vurmuşdu?
Torpağı belləyəndə heç ağlına gəlmişdimi ki, bir gün özü torpağa əmanət olacaq?
İnsan bunları düşünəndə boğazı düyünlənir…

İki qardaşın ayrılığı

Asif babam da Mirzə əmini çox sevirdi. Onların münasibəti adi qardaş münasibəti deyildi. Aralarında illərin gətirdiyi böyük bir bağlılıq vardı.
Allahın işinə baxın…
Mirzə əminin qəfil vəfatından cəmi üç ay sonra Asif babam da dünyasını dəyişdi. Sanki illərlə bir yerdə yaşadıqları həyatın sonunda da bir-birini tək buraxmadılar.
Mirzə əminin ölümündən sonra babamın yatağının başında keçən o üç ayı xatırladıqca ürəyim parçalanır. Çünki Asif babamın ömrünün son günlərində dilinin ucunda son sözü Mirzə olmuşdu.
Mənim üçün çox əziz olan bir iş vardı — Odlar.media saytımın qeydiyyatı. Mirzə əmim bunu səbirsizliklə gözləyirdi.
Ömrünün son günündə mənə zəng vurdu:
— Nə oldu, ay bala saytın qeydiyyatın neylədin?
Dedim:
— Əmican, birinci mərhələdən keçdim.
Bilmirdim ki, həmin sözlərdən sonra onun səsini bir daha eşitməyəcəyəm.
Səhəri gün onun vəfat xəbərini eşidəndə yerimdə donub qaldım.
Nə danışa bildim…
Nə ağlaya bildim…
Sadəcə susdum.
Bir tərəfdən Mirzə əminin yoxluğu, digər tərəfdən babamın gedişi…
İki böyük itki…
İki doğma insan…
Bəzən insanın ürəyi o qədər ağrı ilə dolur ki, gözlərindən yaş da gəlmir. Sadəcə içində bir fəryad qopur:
“Mirzə əmi daha yoxdur…”
Amma mən hələ də bu cümləyə inanmaq istəmirəm.

Bir ömrün izi

Mirzə Əzim oğlu Cəfərov 22 avqust 1951-ci ildə Azərbaycan Respublikası Biləsuvar rayonunun Bağbanlar kəndində anadan olub.
1958-ci ildə Biləsuvar rayonunun Bağbanlar kənd orta məktəbinin birinci sinfinə daxil olub, 1968-ci ildə orta məktəbi bitirib.
1969-cu ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsinin qiyabi şöbəsinə daxil olub və 1975-ci ildə oranı bitirib.
Əmək fəaliyyətinə Biləsuvar rayonunda, o zamankı Puşkin rayonunda nəşr olunan “Məhsul” qəzetində korrektor kimi başlayıb.
1969-cu ilin avqustundan dekabr ayınadək sol qolundakı şikəstlik və onun müalicəsi ilə əlaqədar müvəqqəti olaraq işsiz qalıb.
1970-ci ilin yanvarından Biləsuvar rayonunun Zəhmətabad kənd kitabxanasının müdiri vəzifəsində çalışıb.
1971-ci ilin sentyabrından Biləsuvar rayonunda nəşr olunan “Məhsul” qəzetində müxbir işləyib.
1978-ci ilin iyunundan Azərbaycan KP Puşkin Rayon Komitəsinin təşkilat şöbəsində, 1979-cu ilin iyunundan isə təbliğat və təşviqat şöbəsində təlimatçı vəzifəsində çalışıb.
1980-ci ilin sentyabrından Azərbaycan KP Puşkin Rayon Komitəsinin təbliğat və təşviqat şöbəsinin müdiri vəzifəsində işləyib.
1983-cü ilin sentyabrından 1985-ci ilin iyulunadək Bakı Ali Partiya Məktəbinin müdavimi olub və oranı fərqlənmə diplomu ilə bitirib.
1985-ci ilin iyulundan 1990-cı ilin mayınadək Azərbaycan KP Puşkin Rayon Komitəsinin ideologiya şöbəsində təlimatçı vəzifəsində çalışıb.
1990-cı ilin mayından 1991-ci ilin sentyabrınadək Biləsuvar Rayon Partiya Komitəsinin kargüzarlıq bölməsinin müdiri işləyib.
Azərbaycan KP-nin 14 sentyabr 1991-ci il tarixli fövqəladə XXXIII qurultayının qərarı ilə respublika partiya təşkilatı buraxıldığı üçün həmin vəzifədən azad edilib.
1991-ci ilin dekabrından 1992-ci ilin sentyabrınadək Biləsuvar Rayon İcra Hakimiyyəti başçısının humanitar məsələlər üzrə müavini vəzifəsində çalışıb.
1992-ci ilin sentyabrından Biləsuvar rayon yerli radio verilişləri redaksiyasında təşkilatçı-müxbir kimi fəaliyyət göstərib.
1996-cı ilin iyulundan 1997-ci ilin mayınadək Biləsuvar Rayon İcra Hakimiyyətində qaçqın və məcburi köçkünlər üzrə təlimatçı vəzifəsində çalışıb.
1997-ci ilin mayından 1999-cu ilin iyulunadək Biləsuvar Rayon İcra Hakimiyyətinin təhsil, səhiyyə və mədəniyyət şöbəsində böyük məsləhətçi vəzifəsində işləyib.
1999-cu ilin iyulundan Biləsuvar rayon təhsil şöbəsinin təhsil, səhiyyə və mədəniyyət sahəsi üzrə böyük baş məsləhətçisi vəzifəsində çalışıb.
Sol qolundakı şikəstliklə əlaqədar hərbi xidmətdə olmayıb. Ehtiyatda olan leytenant rütbəsində onun da adı olub.
Səmərəli əməyinə görə dövlət başçımız tərəfindən 60 illik yubileyi münasibətilə “Tərəqqi” medalı ilə təltif olunub.
2021-ci ildə təqaüdə çıxıb.
Amma onun həyatını yalnız tutduğu vəzifələrlə anlatmaq mümkün deyil. Çünki Mirzə Cəfərov bir vəzifə adamından daha çoxu idi.
O, söz adamı idi.
Qələm adamı idi.
Biləsuvar, el-oba adamı idi.
O, Biləsuvarın tarixini, insanlarını, ağrılarını və sevinclərini qələmə aldı. Publisistik əsərləri ilə bu torpağın yaddaşına öz izini qoydu.
Onun söz dünyasından bizə “Biləsuvar qədim diyar”, “Biz Biləsuvardanıq”, “Vətən candan şirindir”, “Bu torpaq mənim yurdumdur”, “Möcüzəli an”, “Yurd sevgisi”, “Qədim diyarın övladları”, “Qisas sabaha qalmasın”, “Şəhidlik bir səadət ki…” və digər kitabları yadigar qalıb.
Şəhid Mübarizə aid əsərləri və digər publisistik nümunələri də onun yaradıcılıq irsinin mühüm səhifələrindəndir.
Bu gün onun kitabları, yazıları və qələminin qoyduğu iz yaşayır. Amma həmin qələmi tutan əl yoxdur.
Bu cümləni yazmaq belə mənə ağır gəlir.
Bu gün qəribə bir hiss keçirirəm. Çünki mən Mirzə Cəfərovun söz yolunun davamçısıyam.
Onun getdiyi jurnalistika yolunda mən də addımlayıram.
O, öz dövründə yazdı.
Mən bu gün yazıram.
O, Biləsuvarı yazdı.
Mən də Biləsuvarı yazıram.
O, insanların dərdinə söz verdi.
Mən də çalışıram ki, qələmimlə insanlara xidmət edim.
Bəlkə də mənim jurnalistikaya sevgimin içində onun görünməz payı var. Bəlkə də hər dəfə qələm götürəndə onun ruhunun mənə baxdığını hiss edirəm.
Buna görə fəxr edirəm.
Çox qürurlanıram.
Rayonda mənə “Mirzə Cəfərovun qardaşı oğlu” deyəndə bu söz mənim üçün sadəcə qohumluq ifadəsi olmur. Bu, mənim üçün fəxarətdir.
Hacı Miralim əmim, Hacı Əlifağa əmim mənə “qardaş oğlu” deyirlər. “Əmi qurban” deyirlər. Bu sözlərin hər biri mənim üçün böyük bir mirasdır.
Amma indi həmin sözləri eşidəndə ürəyim daha çox ağrıyır.
Çünki o böyük nəslin bir dayağı artıq yoxdur.

Son gecə…

Mirzə Əzim oğlu Cəfərov 16 yanvar 2026-cı ildə gecə yatıb və bir daha yuxudan ayılmayıb.
Nə dost-tanışlarıyla vidalaşdı…
Nə son dəfə hamı ilə görüşə bildi…
Nə “mən gedirəm” dedi…
Nə də bizə son dəfə “özünüzdən muğayat olun” deməyə macal tapdı.
Sadəcə gecə yatdı…
Və səhər olmadı.
Bəzən ölüm belə səssiz gəlir. Qapını döymür, xəbər göndərmir. İnsana son dəfə qucaqlaşmaq, əlini sıxmaq, üzünə baxıb “əmi” demək imkanı vermir.
İnsan son görüş olduğunu bilmədən ayrılır. Son söhbət olduğunu bilmədən danışır. Son dəfə gördüyünü bilmədən baxır.
Sonra bir səhər…
O insan artıq yoxdur.
Onun qəfil vəfatı təkcə biz Cəfərovları yandırmadı. Bütün Biləsuvarlıları yandırdı. Çünki bəzi insanlar bir ailənin deyil, bir elin adamı olur.
Mirzə əmi də belə insanlardan idi.
Kiminsə qapısını açmışdı.
Kiminsə dərdinə qulaq asmışdı.
Kiməsə yol göstərmişdi.
Kiminsə əlindən tutmuşdu.
Kiminsə yaddaşında bir xatirə qoymuşdu.
İndi o xatirələr danışır…
Mirzə əmi isə susur.
Həyat davam edir, amma…
Bu gün onun bağına baxanda ağaclar əvvəlki kimi görünür. Torpaq əvvəlki torpaqdır. Kənd əvvəlki kənddir.
Səhərlər yenə açılır.
Günəş yenə doğur.
Quşlar yenə oxuyur.
İnsanlar yenə öz işinə gedir.
Həyat davam edir…
Amma insanın içində bir yer var ki, orada həyat dayanıb.
Bir gün onun yanına getmək istəyəcəksən. Sonra yadına düşəcək ki, artıq qapısını döyəcəyin o adam yoxdur.
Bir söz soruşmaq istəyəcəksən. Sonra yadına düşəcək ki, cavab verən o doğma səs daha gəlməyəcək.
Telefonu götürüb zəng etmək istəyəcəksən. Sonra bir anlıq dayanacaqsan.
Çünki artıq o nömrənin o biri başında “ay bala” deyəcək səs yoxdur.
“Əmican…” deyəcəksən ürəyində…
Amma cavab gəlməyəcək.
Yalnız səssizlik…
Ağır, soyuq, sonsuz bir səssizlik…
Və insan həmin an anlayır ki, ölüm bəzən yalnız bir insanı deyil, onunla birlikdə bir uşaqlığı, bir dövrü, bir ailə dayağını, bir doğma səsi, bir evin istiliyini də aparır.
Sözlər qaldı…
Mirzə əmi…
Sən getdin.
Amma sənin sözlərin, kitabların, qələmin və yazdığın tarix qaldı. Biləsuvar haqqında söylədiyin sözlər, səni sevən insanlar və sənin yolunu davam etdirənlər qaldı.
Və ən əsası…
Səndən hər bir yanda fəxrlə danışan qardaş oğlun qaldı.
Mən çalışacağam, əmi.
Sənin getdiyin söz yolunu davam etdirəcəyəm. Sənin kimi Biləsuvarı, onun insanlarını, tarixini sevərək yazacağam. Sənin qələminin yarımçıq qalan sözlərini öz qələmimlə davam etdirməyə çalışacağam.
Bəlkə bir gün yazdığım bir yazını oxuyan kimsə deyəcək:
“Bu, Mirzə Cəfərovun qardaşı oğludur…”
Mənim üçün bundan böyük fəxarət və mükafat yoxdur.
Amma bir arzum da var…
Kaş bu yazını oxuyanda sən də haradasa məni eşidəsən.
Kaş yenə bir dəfə sənin səsini eşidə biləydim:
— Ay bala, nə yazmısan?
Mən də sənə deyəydim:
— Əmican, sənin haqqında yazmışam…
Amma indi bunu deyə bilmirəm.
Çünki sən yoxsan…
Bu cümləni yazmaq mənim üçün dünyanın ən ağır cümləsidir:
Sən yoxsan, Mirzə əmi…
Amma mən səni unutmayacağam.
Çünki insan bəzən bir insanı torpağa tapşırır, amma onun sevgisini torpağa tapşıra bilmir.
Sənin yerin ürəyimizdədir.
Sənin yerin yaddaşımızdadır.
Sənin yerin bu nəslin tarixindədir.
Sənin yerin Biləsuvarın yaddaşındadır.
Və mənim qələmimin bir küncündə həmişə sən olacaqsan.

Son söz

Ruhun şad olsun, Mirzə əmi…
Qəbrin nurla dolsun.
Məkanın cənnət olsun.
Sən gecə yuxuya getdin…
Səhər yuxudan ayılmadın…
Amma biz səni hər səhər xatırlayacağıq.
Hər kəndə gəlişimdə səni axtaracağam.
Hər əkib-becərdiyin ağaca, bağa baxanda səni düşünəcəyəm.
Hər dəfə qələm götürəndə adını xatırlayacağam.
Və hər dəfə “əmi” sözünü eşidəndə ürəyimdə bir boşluq yaranacaq.
Çünki mənim üçün “əmi” sözünün ən doğma səslənən adı vardı:
Mirzə əmi…
Sənin yoxluğuna hələ də inana bilmirəm.
Çox darıxıram, Mirzə əmi…