Yağışların yaratdığı ziyan: sığorta boşluğu problemi dərinləşdirir
Azərbaycan.media xəbər verir ki, son dövrlərdə Azərbaycanda müşahidə olunan intensiv yağışlar bir çox yaşayış massivlərində ciddi fəsadlara səbəb olub və mövcud problemləri daha qabarıq şəkildə üzə çıxarıb.
Əsas problemlərdən biri isə dəymiş zərərin kim tərəfindən qarşılanması məsələsidir. Ölkədə daşınmaz əmlakın sığortalanması geniş yayılmadığından, əksər hallarda sel və su basmaları nəticəsində yaranan ziyan birbaşa vətəndaşların üzərinə düşür. Dövlət qurumları isə yalnız müəyyən hallarda və məhdud imkanlar çərçivəsində yardım göstərə bilir ki, bu da problemin sistemli həlli üçün kifayət etmir.
“Xüsusi komissiyanın yaradılmasına ehtiyac var”
Daşınmaz əmlak bazarı üzrə ekspert Nofəl Quliyev bildirir ki, intensiv yağışların fəsadları xüsusilə fərdi yaşayış evlərində daha çox müşahidə olunur. Onun sözlərinə görə, bu evlərin əksəriyyəti vaxtilə bataqlıq və ya sututar ərazilərdə torpaq doldurulmaqla inşa edilib və həmin ərazilərdə kanalizasiya sistemi olmadığından güclü yağıntılar zamanı suyun axını təmin edilmir.
Ekspert hesab edir ki, yaranmış vəziyyətlə bağlı dövlət tərəfindən kompensasiya mexanizmləri tətbiq olunmalı və hətta sığortası olmayan evlər üçün də sosial yanaşma əsasında yardım göstərilməlidir. O, ziyanın obyektiv qiymətləndirilməsi üçün xüsusi komissiyanın yaradılmasını təklif edir.
800 mindən çox tikili risk altındadır
N. Quliyev sənədsiz evlərin yaratdığı əlavə problemlərə də diqqət çəkir. Onun sözlərinə görə, çıxarışı olmayan evlər sığorta şirkətləri tərəfindən yüksək riskli hesab edilir. Hazırda ölkədə 800 minə yaxın sənədsiz mənzilin mövcudluğu problemin miqyasını daha da artırır. Ekspert bu evlərin köçürülməsi deyil, mərhələli şəkildə sənədləşdirilməsinin daha məqsədəuyğun olduğunu bildirir.
Sığorta mexanizmi niyə işləmir?
Sığorta məsələləri üzrə ekspert Ramil Kərimov qeyd edir ki, daşınmaz əmlakın icbari sığortası sosial müdafiə baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır və vətəndaşları gözlənilməz maliyyə itkilərindən qorumaq məqsədi daşıyır.
Onun sözlərinə görə, “İcbari sığortalar haqqında” qanuna əsasən, ölkə üzrə sığorta tarifləri regionlara görə dəyişir: Bakı şəhərində illik 50 manat ödənişlə 25 min manatadək təminat, digər iri şəhərlərdə 40 manat qarşılığında 20 min manat, bölgələrdə isə 30 manat qarşılığında 15 min manat təminat nəzərdə tutulur.
Ekspert bildirir ki, mexanizmin effektiv işləməməsinin əsas səbəblərindən biri yerli icra strukturlarının bu sahədə yetərli aktivlik göstərməməsidir. Qanunvericiliyə görə, sığortasız əmlak sahibləri cərimələnə bilər, lakin tətbiq zəif olduğundan sistem tam işlək deyil.
Sistemli kompensasiyaya maneələr
R. Kərimov qeyd edir ki, yerli icra hakimiyyətlərinin fövqəladə hallarda yardım göstərilməsi ilə bağlı müddəaları olsa da, bu mexanizmlər konkret şəkildə müəyyən edilməyib. Bu səbəbdən kütləvi hallarda sistemli kompensasiya ödənişləri həyata keçirmək çətinləşir.
Onun fikrincə, son yağışların yaratdığı vəziyyət fövqəladə hal kimi qiymətləndirilməsə də, genişmiqyaslı sosial problem xarakteri daşıyır və əsas səbəblərdən biri kommunal infrastrukturun zəifliyidir.
“Kupça” problemi və sığorta şirkətləri
Ekspert əlavə edir ki, praktikada bəzi sığorta şirkətləri çıxarışı olmayan evləri sığortalamaqdan yayınır. Halbuki qanunvericiliyə əsasən, əgər vətəndaş faktiki olaraq həmin əmlakda yaşayır və kommunal xidmətlər onun adına rəsmiləşdirilibsə, bu, sığorta üçün əsas sayılmalıdır.
Bu prosesə nəzarət Azərbaycan Mərkəzi Bankı tərəfindən həyata keçirilir və vətəndaşlar qarşılaşdıqları problemlərlə bağlı qurumun qaynar xəttinə müraciət edə bilərlər.