{"id":86119,"date":"2026-09-25T17:10:54","date_gmt":"2026-09-25T13:10:54","guid":{"rendered":"https:\/\/odlar.media\/?p=86119"},"modified":"2026-09-25T17:11:19","modified_gmt":"2026-09-25T13:11:19","slug":"mirz%c9%99-c%c9%99lili-niy%c9%99-h%c9%99bs-etmisdil%c9%99r-v%c9%99-ya-olul%c9%99r-al%c9%99mind%c9%99n-d%c9%99li-yigincagina-dusm%c9%99yin-%c9%99b%c9%99di-faci%c9%99si","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/odlar.media\/?p=86119","title":{"rendered":"Mirz\u0259 C\u0259lili niy\u0259 h\u0259bs etmi\u015fdil\u0259r? v\u0259 ya \u00ab\u00d6l\u00fcl\u0259r\u00bb al\u0259mind\u0259n \u00abD\u0259li y\u0131\u011f\u0131nca\u011f\u0131\u00bbna d\u00fc\u015fm\u0259yin \u0259b\u0259di faci\u0259si"},"content":{"rendered":"<p>\u200b<\/p>\n<p>\u200b28 apreld\u0259 \u2013 Az\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011fal\u0131ndan iki ay sonra Mirz\u0259 C\u0259lil ail\u0259si il\u0259 gedib T\u0259briz\u0259 s\u0131\u011f\u0131nm\u0131\u015fd\u0131. \u015eura h\u00f6kum\u0259tind\u0259n a\u011fl\u0131 bir \u015fey k\u0259smirdi, bol\u015fevikl\u0259r\u0259 inanm\u0131rd\u0131, hadis\u0259l\u0259ri uzaqdan izl\u0259yirdi. Tezlikl\u0259 geri qay\u0131tmaq fikri d\u0259 yox idi. T\u0259brizli dostlar\u0131n\u0131n k\u00f6m\u0259yi il\u0259 \u00abMolla N\u0259sr\u0259ddin\u00bbin n\u0259\u015frini b\u0259rpa etmi\u015fdi, iki il \u0259rzind\u0259 ara-s\u0131ra \u00e7\u0131xan jurnal\u0131n n\u00fcsx\u0259l\u0259ri Bak\u0131da da yay\u0131l\u0131rd\u0131.<br \/>\n\u200bG\u00fcnl\u0259rin birind\u0259 t\u0259z\u0259 h\u00f6kum\u0259tin say\u0131lan simalar\u0131ndan olan xalq maarifi komissar\u0131 Dada\u015f B\u00fcnyadzad\u0259 T\u0259briz\u0259 teleqram g\u00f6nd\u0259rir v\u0259 M.C\u0259lili dil\u0259 tutma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r ki, qay\u0131t Bak\u0131ya v\u0259 jurnal\u0131n\u0131 burada rahat burax. M.C\u0259lil d\u0259 yax\u015f\u0131 tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 bu adama cavab yaz\u0131r ki, g\u0259l\u0259 bilm\u0259r\u0259m, \u00e7\u00fcnki siz orda adamlar\u0131 haqq-nahaq tutub dama bas\u0131rs\u0131n\u0131z, xo\u015funuza g\u0259lm\u0259y\u0259nl\u0259ri d\u0259 g\u00fcll\u0259l\u0259yirsiniz. S\u00f6hb\u0259t uzan\u0131r, onlar\u0131n aras\u0131nda yaz\u0131\u015fma bir m\u00fcdd\u0259t davam edir v\u0259 n\u0259hay\u0259t, sovet hakimiyy\u0259ti jurnal\u0131n s\u0259rb\u0259st n\u0259\u015frin\u0259, t\u0259bii ki, h\u0259m d\u0259 M.C\u0259lilin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259 t\u0259minat verdikd\u0259n sonra b\u00f6y\u00fck \u0259dib 1922-ci ilin pay\u0131z\u0131nda Bak\u0131ya qay\u0131d\u0131r. El\u0259 h\u0259min ilin ax\u0131rlar\u0131ndan bu-h\u0259l\u0259 Tiflis v\u0259 azadl\u0131q havas\u0131 qalm\u0131\u015f jurnal m\u0259tbuat m\u00fchitind\u0259 bir canlanma yarad\u0131r.<br \/>\n\u200bJurnaldak\u0131 k\u0259skin t\u0259nqidl\u0259r g\u00f6r\u00fcnc\u0259 bol\u015fevik h\u00f6kum\u0259ti M.C\u0259lili Bak\u0131ya \u00e7a\u011f\u0131rma\u011f\u0131na pe\u015fman olur. G\u00f6r\u00fcrl\u0259r ki, t\u0259nqidin t\u0259rzi q\u0259tiyy\u0259n d\u0259yi\u015fm\u0259yib. \u00abMolla N\u0259sr\u0259ddin\u00bb eyn\u0259n \u00e7ar d\u00f6vr\u00fcnd\u0259ki kimi b\u00fct\u00fcn n\u00f6qsanlar\u0131\u00a0s\u0259rt \u015f\u0259kild\u0259 qam\u00e7\u0131lay\u0131r. Bir-iki d\u0259f\u0259 x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edirl\u0259r, ba\u015f\u0131na a\u011f\u0131l qoyma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar, amma xeyri olmur, \u00e7\u00fcnki zaman\u0131n \u0259sdirdiyi qorxulu yell\u0259r\u0259 baxmayaraq m\u0259sl\u0259k sahibi M.C\u0259lil bir kims\u0259 il\u0259 m\u0259n\u0259viyyat alverin\u0259 girm\u0259mi\u015fdi, kims\u0259d\u0259n umaca\u011f\u0131, kims\u0259 il\u0259 s\u00f6vd\u0259l\u0259\u015fm\u0259si yox idi. Yen\u0259 d\u0259 h\u0259qiq\u0259t\u0259 sadiq, yalana qar\u015f\u0131 g\u00fcz\u0259\u015ftsiz, yen\u0259 d\u0259 nadanl\u0131\u011fa qar\u015f\u0131 bar\u0131\u015fmaz idi. Oras\u0131 pis idi ki, tez-tez bu bar\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7\u0259km\u0259li olurdu. V\u0259 g\u00fcnl\u0259rin birind\u0259 bu bar\u0131\u015fmazl\u0131qdan do\u011fan q\u00fcrurlu davran\u0131\u015f b\u00f6y\u00fck \u0259dib\u0259 \u015fura h\u0259bsxanas\u0131n\u0131n da yolunu tan\u0131td\u0131.<br \/>\n\u200b1923-c\u00fc ild\u0259 \u00e7\u0131xan n\u00f6mr\u0259l\u0259rinin birind\u0259 jurnal \u00ab\u00d6lk\u0259d\u0259 savads\u0131zl\u0131\u011fa qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 elan olunur\u00bb adl\u0131 karikatura verir v\u0259 \u015f\u0259klin a\u015fa\u011f\u0131s\u0131nda iri h\u0259rfl\u0259rl\u0259 \u00abmaarif komissar\u0131 Dada\u015f B\u00fcnyadzad\u0259nin savad\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 bu \u015f\u00fcar\u0131n alt\u0131ndan \u00abMolla N\u0259sr\u0259ddin\u00bb \u00f6z\u00fc imza at\u0131r\u00bb s\u00f6zl\u0259rini yaz\u0131r. Al\u0259m bir-birin\u0259 d\u0259yir, v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xsi bel\u0259 \u00abh\u00f6rm\u0259tsiz\u00bb \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259nqid etdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259 M.C\u0259lili h\u0259bs edirl\u0259r. \u00c7ox sor\u011fu-suala tuturlar, izahat ist\u0259yirl\u0259r, amma o, a\u011fz\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131b bir k\u0259lm\u0259 d\u0259 dan\u0131\u015fm\u0131r, \u00abm\u0259n yaln\u0131z Dada\u015f\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259 izahat ver\u0259 bil\u0259r\u0259m\u00bb deyir. Bir d\u0259 xat\u0131rlad\u0131r ki, \u00e7ar h\u00f6kum\u0259ti jurnal\u0131 bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 ba\u011flasa da, he\u00e7 vaxt onu zindana salmam\u0131\u015fd\u0131.<br \/>\n\u200bErt\u0259si g\u00fcn onu m\u00fcst\u0259ntiqin ota\u011f\u0131na g\u0259tirirl\u0259r, x\u00fcsusi telefonla D.B\u00fcnyadzad\u0259 il\u0259 cala\u015fd\u0131r\u0131rlar. Komissar \u0259da il\u0259 ondan niy\u0259 bel\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131 soru\u015fanda M.C\u0259lil sakit t\u0259rzd\u0259 \u00abDada\u015f, b\u0259y\u0259m yalan yazm\u0131\u015fam, ax\u0131 s\u0259n haran\u0131 oxumusan, n\u0259 vaxt t\u0259hsil alm\u0131san, n\u0259 olsun ki, maarif i\u015fin\u0259 bax\u0131rsan, savad\u0131n yoxdur d\u0259&#8230;\u00bb deyir. Sonra komissar\u0131n h\u0259d\u0259l\u0259rin\u0259, m\u00fcst\u0259ntiqin \u0259l-qol i\u015far\u0259l\u0259rin\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259t verm\u0259y\u0259r\u0259k d\u0259st\u0259yi k\u0259nara qoyur. Heysiz v\u0259 \u00fcmidsiz halda yax\u0131ndak\u0131 k\u0259tili alt\u0131na \u00e7\u0259kib oturur v\u0259 ba\u015f\u0131n\u0131 g\u0259rilmi\u015f \u0259ll\u0259ri aras\u0131na al\u0131b d\u0259rin fikr\u0259 gedir. H\u0259min anda bu b\u00fcy\u00fck \u015f\u0259xsiyy\u0259tin a\u011fl\u0131ndan n\u0259l\u0259rin ke\u00e7diyini bir Allah bilirdi&#8230; Amma bir \u015fey ayd\u0131n idi ki, art\u0131q x\u0259yallar bitmi\u015f, \u00fcmidl\u0259r \u00e7ilik-\u00e7ilik olmu\u015f, h\u0259qiq\u0259t soyuq h\u0259bsxana divarlar\u0131 aras\u0131nda \u0259sir edilmi\u015f, ger\u00e7\u0259k s\u00f6z a\u011f\u0131r zindan qap\u0131lar\u0131n\u0131n vahim\u0259li c\u0131r\u0131lt\u0131s\u0131 alt\u0131nda e\u015fidilm\u0259z olmu\u015fdu. Bisavadlar\u0131n, v\u0259zif\u0259 k\u00fcrs\u00fcs\u00fcn\u0259 d\u0131rma\u015fm\u0131\u015f matroslar\u0131n v\u0259 n\u0259cab\u0259ti b\u0259lli olmayan mutantlar\u0131n idar\u0259 etdiyi \u00f6lk\u0259d\u0259 bin\u0259va \u00abMolla N\u0259sr\u0259ddin\u00bb t\u0259nha v\u0259 k\u00f6m\u0259ksiz qalm\u0131\u015fd\u0131.<br \/>\n\u200bM.C\u0259lil bu q\u0131sam\u00fcdd\u0259tli h\u0259bsd\u0259n can\u0131n\u0131 qurtarsa da, qorxunc rejimin \u0259sl mahiyy\u0259tini, onun n\u0259y\u0259 qadir oldu\u011funu, bu sistemd\u0259 qazanlar\u0131n nec\u0259 qaynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlam\u0131\u015fd\u0131. Yox, q\u0259tiyy\u0259n qorxmam\u0131\u015fd\u0131, qorxsayd\u0131, bu rejiml\u0259 qol-boyun olard\u0131, onu v\u0259sf ed\u0259r, \u015f\u0259nin\u0259 t\u0259rifl\u0259r ya\u011fd\u0131rard\u0131. Amma b\u00fct\u00fcn m\u0259\u015f\u0259qq\u0259tl\u0259r\u0259, maddi s\u0131x\u0131nt\u0131lara, t\u0259nqid, t\u0259hqir v\u0259 t\u0259hdidl\u0259r\u0259 baxmayaraq bu q\u00fcdr\u0259tli q\u0259l\u0259m sahibi \u015e\u0259r\u0259 boyun \u0259ym\u0259di, ona xidm\u0259t etm\u0259di, he\u00e7 bir g\u00fcz\u0259\u015ft\u0259 getm\u0259di, bununla da n\u0259sill\u0259rin q\u0259lbind\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131 ad\u0131na, s\u00f6z\u0259 v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259 m\u0259n\u0259vi abid\u0259 ucaltm\u0131\u015f oldu.<br \/>\n\u200b\u00abMolla N\u0259sr\u0259ddin\u00bbin is\u0259 bu h\u0259bsd\u0259n itkil\u0259ri \u00e7ox oldu, t\u0259nqidin miqyas\u0131 v\u0259 k\u0259s\u0259ri azald\u0131, h\u0259d\u0259fl\u0259r darald\u0131, yaz\u0131lar m\u00fc\u0259yy\u0259n ideoloji \u00e7alar alma\u011fa ba\u015flad\u0131. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 m\u0259tbuat salnam\u0259\u00e7isi, haqq\u0131nda dan\u0131\u015f\u0131lan bu h\u0259bs \u0259hvalat\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u0259mi\u015f Qulam M\u0259mm\u0259dli yaz\u0131rd\u0131 ki, sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u00e7\u0131xan jurnal \u0259vv\u0259lki \u00abMolla N\u0259sr\u0259ddin\u00bb\u0259 q\u0259tiyy\u0259n b\u0259nz\u0259mirdi. S\u0259b\u0259b o idi ki, M.C\u0259lilin ad\u0131n\u0131 redaktor kimi yazsalar da, jurnal\u0131 tamamil\u0259 ba\u015fqa adamlar burax\u0131rd\u0131. M\u0259nb\u0259l\u0259r bu kimi qara i\u015fl\u0259rd\u0259 M.S.Ordubadinin x\u00fcsusi f\u0259all\u0131\u011f\u0131n\u0131 qeyd edir. H\u0259min vaxtlarda M.C\u0259lil \u015fura h\u00f6kum\u0259tinin inan\u0131lm\u0131\u015f adam\u0131 olan Ordubadiy\u0259 yaz\u0131b ki, \u00abg\u0259l\u0259n n\u00f6mr\u0259d\u0259n ba\u015flayaraq, \u0259g\u0259r siz o jurnalda \u00abredaktor C.M\u0259mm\u0259dquluzad\u0259\u00bb yazsan\u0131z, m\u0259n bilir\u0259m ki, haralara m\u00fcraci\u0259t ed\u0259c\u0259y\u0259m\u00bb.<br \/>\n\u200bB\u0259li, v\u0259ziyy\u0259t a\u011f\u0131r idi. Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n vicdan\u0131 say\u0131lan bir d\u00fchaya m\u0259n\u0259vi \u0259zab verirdil\u0259r. \u018flin\u0259 q\u0259l\u0259m alan, dili s\u00f6z tutan bol\u015fevik m\u0259ddahlar\u0131 H.Cavid, \u018f.Cavadla yana\u015f\u0131, onu da \u00abd\u00f6vr\u00fcn n\u0259bzini tuta bilm\u0259m\u0259y\u0259\u00bb g\u00f6r\u0259 t\u0259nqid v\u0259 t\u0259hdid edirdil\u0259r. Bir vaxtlar \u00ab\u00d6l\u00fcl\u0259r\u00bb al\u0259mind\u0259 ya\u015fay\u0131b, onu q\u0259fl\u0259t yuxusundan ay\u0131ltma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f b\u00f6y\u00fck bir yaz\u0131\u00e7\u0131 indi tamamil\u0259 yeni v\u0259 daha qorxulu m\u00fchit\u0259 \u2013 milli yadda\u015f\u0131n\u0131 itirmi\u015f, zombil\u0259\u015fmi\u015f v\u0259 h\u0259r add\u0131mda qorxu ya\u011fd\u0131ran \u00abD\u0259li y\u0131\u011f\u0131nca\u011f\u0131\u00bbna d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fc.<br \/>\n\u200bMirz\u0259 C\u0259lilin sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u00e7\u0259kilmi\u015f bir ne\u00e7\u0259 fotosu var. Bu fotolar\u0131n he\u00e7 birind\u0259 b\u00f6y\u00fck \u0259dibin \u00fcz\u00fc g\u00fclm\u00fcr, k\u0259d\u0259rlidir, d\u00fcnyaya q\u0259m p\u0259nc\u0259r\u0259sind\u0259n baxd\u0131\u011f\u0131 a\u015fkar duyulur. Bu k\u0259d\u0259r, sanki \u00f6lm\u00fc\u015f ideallara yasd\u0131r, pe\u015fman\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n, azad d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259nin buxovlanmas\u0131n\u0131n, q\u0259lb a\u011fr\u0131s\u0131 v\u0259 ruhi s\u0131x\u0131nt\u0131n\u0131n ifad\u0259sidir. Mirz\u0259 C\u0259lil sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 s\u00f6zl\u0259 yaza bilm\u0259diyi ac\u0131 m\u0259tl\u0259bl\u0259ri, sanki bu k\u0259d\u0259rl\u0259 ifad\u0259 edir: h\u0259qiq\u0259tin, azad d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259nin bo\u011fuldu\u011fu, yalan\u0131n t\u00fc\u011fyan etdiyi, insan irad\u0259sinin zorland\u0131\u011f\u0131, l\u0259yaq\u0259tin itirildiyi v\u0259 matros d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259li f\u0259rdl\u0259rin idar\u0259 etdiyi bir c\u0259miyy\u0259td\u0259 insan\u0131n \u00fcz\u00fc he\u00e7 vaxt g\u00fcl\u0259 bilm\u0259z&#8230;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>M\u00fc\u0259llif: Qulu M\u0259h\u0259rr\u0259mli \u2014 \u018fm\u0259kdar jurnalist, professor<\/strong><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #ff0000;\"><strong>M\u0259nb\u0259: Odlar.media<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>\u200b\u00a0<\/strong><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u200b \u200b28 apreld\u0259 \u2013 Az\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011fal\u0131ndan iki ay sonra Mirz\u0259 C\u0259lil ail\u0259si il\u0259 gedib T\u0259briz\u0259 s\u0131\u011f\u0131nm\u0131\u015fd\u0131. \u015eura h\u00f6kum\u0259tind\u0259n a\u011fl\u0131 bir \u015fey k\u0259smirdi, bol\u015fevikl\u0259r\u0259 inanm\u0131rd\u0131, hadis\u0259l\u0259ri uzaqdan izl\u0259yirdi. Tezlikl\u0259 geri qay\u0131tmaq&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":537,"featured_media":86120,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[52,1],"tags":[],"class_list":["post-86119","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-arasdirma","category-manset","odlar-title-color-c62828"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/odlar.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/86119","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/odlar.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/odlar.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/odlar.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/537"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/odlar.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=86119"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/odlar.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/86119\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":86122,"href":"https:\/\/odlar.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/86119\/revisions\/86122"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/odlar.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/86120"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/odlar.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=86119"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/odlar.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=86119"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/odlar.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=86119"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}