{"id":86106,"date":"2026-09-25T15:16:37","date_gmt":"2026-09-25T11:16:37","guid":{"rendered":"https:\/\/odlar.media\/?p=86106"},"modified":"2026-09-25T15:19:22","modified_gmt":"2026-09-25T11:19:22","slug":"yaddan-cixmayan-qarabag-konul-bunyadzad%c9%99-yazir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/odlar.media\/?p=86106","title":{"rendered":"Yaddan \u00e7\u0131xmayan Qaraba\u011f &#8211; K\u00f6n\u00fcl B\u00fcnyadzad\u0259 yaz\u0131r"},"content":{"rendered":"<table class=\"mtop\" border=\"0\" width=\"100%\" cellspacing=\"0\" cellpadding=\"0\" align=\"center\" bgcolor=\"#ffffff\">\n<tbody>\n<tr>\n<td width=\"245px\">\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<td><\/td>\n<td valign=\"top\"><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/td>\n<td width=\"245px\"><\/td>\n<td width=\"245px\"><\/td>\n<td width=\"245px\"><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div class=\"home-logo\">\n<div class=\"top-mini-menu\">\n<div class=\"top-mini-menu-t\">\n<div class=\"sayt-chome\">\n<div class=\"sayt-cleft\">\n<div class=\"home-999\">\n<div class=\"home-bolum477\">\n<div class=\"full-post-article\">\n<div id=\"font_size\">\n<p><strong>\u0130\u015f\u011faldan azad olunan torpaqlara ziyar\u0259ti ne\u00e7\u0259 m\u00fcdd\u0259t idi planlay\u0131rd\u0131m, n\u0259hay\u0259t, bu il yay t\u0259tilind\u0259 qism\u0259t oldu. Ki\u00e7ik s\u0259yah\u0259timd\u0259n yaranan t\u0259\u0259ss\u00fcratlar ne\u00e7\u0259 ill\u0259rin d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rini, xatir\u0259l\u0259rini d\u0259 oyatd\u0131, ham\u0131s\u0131 \u00e7ul\u011fala\u015f\u0131b ki\u00e7ik bir m\u0259qal\u0259 hal\u0131na d\u00fc\u015fd\u00fc.<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>\u0130\u015f\u011faldan \u00f6nc\u0259.\u00a0\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>U\u015faql\u0131qda ota\u011f\u0131m\u0131z\u0131n bir divar\u0131na boya boy d\u00fcnya x\u0259rit\u0259sini, dig\u0259rin\u0259 is\u0259 Az\u0259rbaycan x\u0259rit\u0259sini asm\u0131\u015fd\u0131q. Bu x\u0259rit\u0259l\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 okeanlar\u0131n sahill\u0259rini k\u0259\u015ff edir, J\u00fcl Vernin q\u0259hr\u0259manlar\u0131n\u0131n mar\u015frutunu izl\u0259yirdik, Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259n ki\u00e7ik k\u0259ndl\u0259rini d\u0259 tapmaqdan z\u00f6vq al\u0131r, oyunlar uydururduq. Az\u0259rbaycan x\u0259rit\u0259sind\u0259 x\u00fcsusi bir maraqla iki m\u0259kan \u00fcz\u0259rind\u0259 tez-tez dayan\u0131rd\u0131q: Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131 v\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti. H\u0259v\u0259sl\u0259 h\u0259r ikisinin rayonlar\u0131n\u0131n adlar\u0131n\u0131, \u0259halisinin say\u0131n\u0131, ba\u015fqa rayonlardan n\u0259 il\u0259 f\u0259rql\u0259ndiyini m\u00fczakir\u0259 edirdik. O vaxtlar m\u0259nim h\u0259kim olan day\u0131m v\u0259 \u0259mim d\u0259 Qaraba\u011fda i\u015fl\u0259diyin\u0259 g\u00f6r\u0259, oralar daha da do\u011fmala\u015fm\u0131\u015fd\u0131. M\u0259n ikinci sinifd\u0259 oxuyanda, 1982-ci ild\u0259 Anar Rzayevin &#8220;\u00dczeyir \u00f6mr\u00fc&#8221; filmi n\u00fcmayi\u015f olunanda sanki vizual bir ensiklopediya t\u0259qdim olundu: Qaraba\u011f\u0131n tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259ri, t\u0259bi\u0259ti, musiqisi evimizin d\u00fcz i\u00e7in\u0259 g\u0259lib \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>B\u0259lk\u0259 d\u0259 x\u0259rit\u0259ni, m\u0259d\u0259niyy\u0259ti bel\u0259 yax\u015f\u0131 bildiyim\u0259 g\u00f6r\u0259, 5-ci sinif co\u011frafiya kitab\u0131nda olan bir foto\u015f\u0259klin alt\u0131nda &#8220;Stepanakert, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f, Erm\u0259nistan SSR&#8221; s\u00f6zl\u0259rini oxuyanda qalx\u0131b m\u00fc\u0259llim\u0259 x\u0259b\u0259r verdim ki, burada s\u0259hv yaz\u0131l\u0131b. M\u00fc\u0259llim saymazyana, g\u00fcl\u0259-g\u00fcl\u0259 dedi ki, &#8220;bu, onlar\u0131n k\u00f6hn\u0259 arzusudur, fikir verm\u0259yin, ora Erm\u0259nistan deyil&#8221;. Biz o vaxtlar kitablar\u0131 m\u0259kt\u0259bin kitabxanas\u0131ndan al\u0131b, ilin sonunda da ora t\u0259hvil verirdik. Bizim co\u011frafiya kitab\u0131m\u0131z da d\u00fcn\u0259n \u00e7ap olunmam\u0131\u015fd\u0131, art\u0131q k\u00f6hn\u0259lmi\u015fdi, dem\u0259li, bir ne\u00e7\u0259 il idi ki, \u015fagirdl\u0259r bu m\u0259lumat\u0131 bel\u0259 ciddi s\u0259hvl\u0259 \u00f6yr\u0259nirdil\u0259r: &#8220;Stepanakert, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f, Erm\u0259nistan SSR&#8221;. M\u0259n bir u\u015faq t\u0259rsliyi il\u0259 &#8220;Bunu d\u00fcz\u0259ltm\u0259k laz\u0131md\u0131r, bu, nec\u0259 Erm\u0259nistan ola bil\u0259r, onlar\u0131n s\u0259rh\u0259dind\u0259n \u00e7ox uzaqdad\u0131r ax\u0131&#8221;, &#8211; dey\u0259 israrla yerimd\u0259 oturmaq ist\u0259mirdim. N\u0259hay\u0259t, m\u00fc\u0259llim m\u0259n\u0259 \u0259s\u0259bil\u0259\u015fdi, yerimd\u0259 oturtdu: &#8220;Onlar\u0131n bel\u0259 hiyl\u0259si \u00e7oxdur, it h\u00fcr\u0259r karvan ke\u00e7\u0259r&#8221;, deyib d\u0259rsin\u0259 davam etdi. Olanlar\u0131 evd\u0259 dan\u0131\u015fanda anam he\u00e7 t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u0259nm\u0259di, dedi h\u0259l\u0259 m\u0259n m\u0259kt\u0259bd\u0259 oxuyanda, G\u00f6y\u00e7\u0259nin Qan\u0131l\u0131 k\u0259ndind\u0259, bizim rus dili m\u00fc\u0259llimimiz Qaraba\u011fdan g\u0259lmi\u015f erm\u0259ni idi. Ondan soru\u015fanda ki, Qaraba\u011f harad\u0131r, deyirdi, ora da Erm\u0259nistan\u0131n bir rayonudur, amma Az\u0259rbaycan\u0131n i\u00e7ind\u0259dir. Atam da tarixd\u0259n n\u00fcmun\u0259l\u0259r g\u0259tirdi, erm\u0259nil\u0259rin bir vaxtlar Q\u0259rbi Az\u0259rbaycanda az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 nec\u0259 v\u0259h\u015fic\u0259sin\u0259 \u00f6ld\u00fcrd\u00fckl\u0259rind\u0259n dan\u0131\u015fd\u0131. M\u0259nim g\u00fcc\u00fcm is\u0259 gec\u0259 x\u0259lv\u0259tc\u0259 o s\u0259hif\u0259d\u0259 Erm. SSR\u0130 qaralay\u0131b Az\u0259rb. SSR yazma\u011fa \u00e7atd\u0131. B\u0259li, m\u00fc\u0259llimin dediyi h\u0259min it h\u00fcrd\u00fc d\u0259, bir ne\u00e7\u0259 il sonra karvan\u0131 yolundan etdi d\u0259, h\u0259tta o karvan\u0131n insanlar\u0131n\u0131 qapd\u0131 da, \u00e7\u00fcnki arxal\u0131 k\u00f6p\u0259k idi.<\/p>\n<p>B\u00f6y\u00fcy\u0259nd\u0259n sonra bildim ki, s\u0259n dem\u0259, Qaraba\u011f erm\u0259nil\u0259rin \u015firin x\u0259yal\u0131, 1813-c\u00fc il G\u00fcl\u00fcstan m\u00fcqavil\u0259sind\u0259n \u00fcz\u00fc b\u0259ri q\u0259ti planlar s\u0131ras\u0131nda birinci yer tutan, m\u0259qs\u0259dli f\u0259aliyy\u0259tin apar\u0131c\u0131 x\u0259tti olan bir m\u0259kan imi\u015f. M\u0259n n\u0259 G\u00fcl\u00fcstan, n\u0259 d\u0259 T\u00fcrkm\u0259n\u00e7ay m\u00fcqavil\u0259l\u0259rinin \u0259slini bilirdim, \u00e7\u00fcnki Az\u0259rbaycan tarixi m\u00fc\u0259llimim erm\u0259ni idi v\u0259 bu \u0259h\u0259miyy\u0259tli hadis\u0259l\u0259r biz\u0259 uzaq, birba\u015fa aidiyy\u0259ti olmayan Napoleonun y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259ri, Avropada ba\u015f ver\u0259n inqilablar kimi t\u0259dris olunurdu.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>\u0130\u015f\u011fal d\u00f6vr\u00fc<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Sonrak\u0131 hadis\u0259l\u0259r, \u00e7ap s\u0259hvi deyib gizli planlar\u0131n\u0131n u\u015faqlara t\u0259lqin edilm\u0259si, rayonlar\u0131n, m\u0259kanlar\u0131n adlar\u0131n\u0131n erm\u0259nil\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 bununla Qaraba\u011f m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin q\u0259tliam\u0131, apar\u0131c\u0131 k\u00fcrs\u00fcl\u0259rd\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 uzaqla\u015fd\u0131rmaqlar\u0131 t\u0259sdiq edir ki, i\u015f\u011fal 1988-ci ild\u0259 Topxana me\u015f\u0259l\u0259rinin q\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u015flamay\u0131bm\u0131\u015f. O a\u011faclar\u0131n q\u0131r\u0131lmas\u0131 uzun ill\u0259r \u0259rzind\u0259 ged\u0259n hadis\u0259l\u0259rin \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xan ki\u00e7ik bir s\u0259si imi\u015f. B\u0259lk\u0259 d\u0259 erm\u0259nil\u0259r daha sakit f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rs\u0259ydil\u0259r, \u0259vv\u0259lki hiyl\u0259g\u0259r siyas\u0259tl\u0259rini davam etdirs\u0259ydil\u0259r, Az\u0259rbaycan Q\u0259rbd\u0259, \u015eimalda \u0259srl\u0259r boyu \u0259lind\u0259n verdiyi, h\u0259diyy\u0259 etdiyi dig\u0259r torpaqlar\u0131 kimi, Qaraba\u011f\u0131 da arada-b\u0259r\u0259d\u0259 itir\u0259rdi. El\u0259 haz\u0131rl\u0131qs\u0131z oldu\u011fumuzu n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq erm\u0259nil\u0259r G\u0259nc\u0259nin, Yevlax\u0131n, h\u0259tta Bak\u0131n\u0131n i\u015f\u011fal\u0131ndan \u0259min-arxay\u0131n \u015f\u0259kild\u0259 dan\u0131\u015f\u0131rd\u0131lar. Y\u0259qin ki, Haqq d\u00f6zm\u0259di bu q\u0259d\u0259r \u0259dal\u0259tsizliy\u0259 v\u0259 olanlar olma\u011fa ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p>Bel\u0259c\u0259, torpaqlar\u0131m\u0131z qar\u0131\u015f-qar\u0131\u015f yox, qulac-qulac, a\u011fac-a\u011fac, m\u0259nzil-m\u0259nzil i\u015f\u011fal olundu. \u015e\u0259hidl\u0259rimizin say\u0131 artd\u0131, artd\u0131qca adil\u0259\u015fdi, adil\u0259\u015fdikc\u0259 h\u00f6rm\u0259td\u0259n d\u00fc\u015fd\u00fc. Narahat ruhlar\u0131 kims\u0259 n\u0259 g\u00f6rd\u00fc, n\u0259 e\u015fitdi. Dinc \u0259halinin q\u0131r\u0131lan\u0131 q\u0131r\u0131ld\u0131, qalanlar\u0131 yerind\u0259n yurdundan qovuldu, o\u011fullar itkin d\u00fc\u015fd\u00fc, evinin xan\u0131m\u0131, x\u0131nal\u0131 quzusu olan \u00f6vladlar \u0259l a\u00e7\u0131b xarici \u015firk\u0259tl\u0259rd\u0259n qa\u00e7q\u0131n pay\u0131 alma\u011fa al\u0131\u015fd\u0131 &#8211; adi v\u0259t\u0259nda\u015f yox, qa\u00e7q\u0131n statusu il\u0259 ya\u015fama\u011fa m\u0259hkum olundu. Qaraba\u011f s\u00f6z\u00fcnd\u0259n insanlarda q\u0131c\u0131q, \u0259s\u0259b yarand\u0131. Xalq al\u00e7ald\u0131ld\u0131, ba\u015f qald\u0131rma\u011fa n\u0259 g\u00fcc\u00fc qald\u0131, n\u0259 arxas\u0131. \u00c7inar q\u00fcrurlu xalq\u0131 qurd kimi i\u00e7ind\u0259n \u00fcmidsizlik yedi. Ta ki, mill\u0259tin \u00f6z\u00fcn\u0259 arxa-dayaq bildiyi Ulu \u00d6nd\u0259ri hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259l\u0259n\u0259 kimi.<\/p>\n<p>\u00c7\u00f6km\u00fc\u015f, par\u00e7alanm\u0131\u015f, \u00f6z kimliyini unutmu\u015f xalq\u0131 dir\u00e7\u0259ltm\u0259k, oyatmaq, \u00f6z\u00fcn\u0259 inam yaratmaq \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00fcz 30 il laz\u0131m g\u0259ldi. Xain q\u00fcvv\u0259l\u0259r bu \u0259m\u0259yi pu\u00e7 el\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lind\u0259n g\u0259l\u0259ni edirdi, b\u0259lk\u0259 d\u0259 ona g\u00f6r\u0259 m\u00fcdd\u0259t bu q\u0259d\u0259r uzand\u0131, \u00e7\u00fcnki xalq\u0131n \u00f6z\u0259yi sa\u011flam idi, sad\u0259c\u0259, onun bax\u0131\u015flar\u0131n\u0131 xaricd\u0259n &#8211; Avropa \u015euras\u0131ndan, AT\u018fT-in Minsk qrupundan, s\u0259rh\u0259din o tay\u0131ndan y\u0131\u011f\u0131\u015fd\u0131r\u0131b, el\u0259 \u00f6z i\u00e7in\u0259, \u00f6z\u00fcn\u0259 y\u00f6n\u0259ltm\u0259k laz\u0131m idi. Az\u0259rbaycan Prezidenti c\u0259nab \u0130lham \u018fliyev d\u0259 m\u0259hz bunu etdi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>M\u00fcharib\u0259 d\u00f6vr\u00fc<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>27 sentyabrda Az\u0259rbaycan\u0131n cavab at\u0259\u015fi ba\u015flayanda &#8220;\u0259n\u0259n\u0259vi at\u0259\u015fk\u0259sin pozulmas\u0131 hal\u0131&#8221; kimi q\u0259bul etdik. \u0130lk al\u0131nan k\u0259ndl\u0259rd\u0259n sonra, \u00fcmidl\u0259r da\u015f alt\u0131ndak\u0131 \u00e7i\u00e7\u0259k kimi boy atd\u0131. \u00c7\u00fcnki \u00dclvi B\u00fcnyadzad\u0259 demi\u015f, o \u00e7i\u00e7\u0259yin &#8220;k\u00f6k\u00fc dururdu, can\u0131 \u00f6ls\u0259 d\u0259&#8221;. M\u00fcharib\u0259nin h\u0259r g\u00fcn\u00fcn\u00fc b\u00fct\u00fcn ruhumuzla izl\u0259yirdik, h\u0259r q\u0259l\u0259b\u0259 x\u0259b\u0259ri susuz \u00e7\u00f6ll\u0259r\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n su kimi udulurdu, udulduqca h\u0259yat, \u00fcmid c\u00fcc\u0259rirdi. Daha sonra q\u0259l\u0259b\u0259 x\u0259b\u0259rl\u0259rini birba\u015fa Ali Ba\u015f Komandan\u0131n \u00f6z\u00fc elan etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131 &#8211; \u015fanl\u0131 ordunun Komandan\u0131n\u0131n h\u0259r k\u0259sin g\u00f6z\u00fc qar\u015f\u0131s\u0131nda olmas\u0131 xalqa x\u00fcsusi g\u00fcc, q\u00fcvv\u0259t verdi. \u015e\u0259hidl\u0259rimizin oldu\u011funu h\u0259r birimiz bilirdik, canl\u0131 \u015fahidi olurduq. Onlar\u0131 b\u00fct\u00fcn ruhumuzla a\u011flamaqla, \u00fcr\u0259k a\u011fr\u0131s\u0131 il\u0259 yola sald\u0131qca, bir daha \u0259min olurduq ki, qanla suvar\u0131lan bu yol art\u0131q son q\u0259l\u0259b\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259r davam ed\u0259c\u0259k, \u0259libo\u015f qay\u0131tmaq m\u00fcmk\u00fcn deyil, cinay\u0259t, nakam ruhlara x\u0259yan\u0259t olar.<\/p>\n<p>Bu hadis\u0259l\u0259rd\u0259n c\u0259mi bir ne\u00e7\u0259 ay \u0259vv\u0259l, general Polad H\u0259\u015fimov nam\u0259rd g\u00fcll\u0259si il\u0259 q\u0259tl edil\u0259nd\u0259, d\u00fcnyan\u0131n dibin\u0259 \u00e7\u00f6km\u00fc\u015fd\u00fck &#8211; bir ordunun general\u0131 g\u00fcll\u0259l\u0259nirs\u0259, hans\u0131 q\u0259l\u0259b\u0259d\u0259n dan\u0131\u015fmaq olar?! Ancaq olarm\u0131\u015f, h\u0259m d\u0259 m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259mind\u0259n. Bir g\u00fcll\u0259nin s\u0259si il\u0259 b\u00fct\u00fcn bax\u0131\u015flar y\u00f6n\u0259ldi Qaraba\u011fa. Ham\u0131 bird\u0259n-bir\u0259 birl\u0259\u015fdi, \u00e7iyin-\u00e7iyin\u0259 durdu, q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 yuxar\u0131 qalxm\u0131\u015f D\u0259mir Yumru\u011fun yer\u0259 en\u0259c\u0259yi an\u0131 g\u00f6zl\u0259yib, \u00f6z g\u00fcc\u00fcn\u00fc onun g\u00fcc\u00fcn\u0259 qatma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. H\u0259r k\u0259s heyr\u0259tl\u0259, q\u00fcrurla, h\u0259y\u0259canla n\u0259f\u0259sini i\u00e7in\u0259 \u00e7\u0259kib ordumuzun s\u00fcr\u0259tl\u0259 ir\u0259lil\u0259m\u0259sini izl\u0259yirdi. Eyni kadra 10 d\u0259f\u0259, 100 d\u0259f\u0259 baxmaqla sanki n\u00f6vb\u0259ti x\u0259b\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259r q\u0259l\u0259b\u0259 z\u0259ncirinin q\u0131r\u0131lmamas\u0131na \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. Dill\u0259rd\u0259 ancaq q\u0259l\u0259b\u0259 s\u00f6z\u00fc dola\u015f\u0131rd\u0131. Bir d\u0259 gizli bir q\u00fcrur var\u0131yd\u0131 i\u00e7imizd\u0259: &#8220;B\u00fct\u00fcn bu silah\u0131, bu g\u00fcc\u00fc, bu strategiyan\u0131 bizim Prezident n\u0259 vaxt toplad\u0131? Nec\u0259 haz\u0131rlad\u0131? Bu 30 il bo\u015funa ke\u00e7m\u0259yibmi\u015f! N\u0259hay\u0259t, g\u00fcc\u00fcm\u00fcz\u00fc g\u00f6st\u0259rm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn meydan a\u00e7\u0131ld\u0131. H\u0259qiq\u0259t\u0259n, xalq\u0131n Lideri d\u00fczg\u00fcn zaman\u0131, d\u00fczg\u00fcn taktikan\u0131, d\u00fczg\u00fcn m\u00fcharib\u0259 aparmaq \u00fcsulunu se\u00e7m\u0259yi bacard\u0131!&#8221;<\/p>\n<p>N\u0259hay\u0259t, o g\u00fcn g\u0259ldi v\u0259 Ali Ba\u015f Komandan ekranlardan h\u0259r k\u0259s\u0259 s\u0259sl\u0259ndi: &#8220;Ata v\u0259siyy\u0259tini yerin\u0259 yetirdim! \u015eu\u015fa bizimdir!&#8221; B\u00fct\u00fcn gec\u0259 g\u00f6zl\u0259rimizi yummadan d\u00fc\u015fm\u0259nin t\u0259slim akt\u0131n\u0131 imzalama prosesini izl\u0259dik, i\u00e7imizd\u0259ki sevincimiz evimiz\u0259 s\u0131\u011fmad\u0131, he\u00e7 bir qada\u011faya baxmadan, ham\u0131 ax\u0131\u015fd\u0131 k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259r\u0259, g\u00f6z ya\u015f\u0131 g\u00fcl\u00fc\u015f\u0259 qar\u0131\u015fd\u0131, yad adamlar do\u011fmala\u015f\u0131b qucaqla\u015fd\u0131. Az\u0259rbaycan xalq\u0131 \u00f6z Lideri il\u0259 birl\u0259\u015fib \u00f6z \u015f\u0259r\u0259fini, l\u0259yaq\u0259tini qorudu, narahat ruhlar\u0131 sakitl\u0259\u015fdirdi, a\u011flayan torpa\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6z ya\u015f\u0131n\u0131 sildi. Q\u0259l\u0259b\u0259 g\u00fcn\u00fc he\u00e7 vaxt Qaraba\u011f\u0131 g\u00f6rm\u0259y\u0259n Anam da a\u011flad\u0131. Sevinc\u0259k Bayra\u011f\u0131m\u0131z\u0131 evimizin yuxar\u0131 ba\u015f\u0131ndan, d\u00fcz tavandan asd\u0131m. H\u0259r zaman o\u011flu \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6z ya\u015f\u0131 t\u00f6k\u0259n Ana indi birc\u0259 k\u0259lm\u0259 dedi: &#8220;\u00dclvi qay\u0131td\u0131!&#8221; B\u0259li, xalq\u0131ndan incik d\u00fc\u015f\u0259n nakam ruhlar da xalq\u0131 il\u0259 bar\u0131\u015f\u0131b b\u0259rab\u0259r sevinirdi o g\u00fcn.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>M\u00fcharib\u0259d\u0259n sonra<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>M\u00fcharib\u0259 g\u00fcnl\u0259rind\u0259 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya Qaraba\u011f\u0131 izl\u0259yirdi. M\u00fcharib\u0259 bitdi, \u00f6lk\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 o diqq\u0259ti yay\u0131nma\u011fa qoyma\u011f\u0131, sad\u0259c\u0259, obyektin t\u0259qdimat\u0131 d\u0259yi\u015fdi. Jurnalistl\u0259r, diplomatik korpuslar\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri, QHT-l\u0259r, aliml\u0259r, yarad\u0131c\u0131 \u015f\u0259xsl\u0259r Qaraba\u011fa ax\u0131\u015fd\u0131. Kim\u0259s\u0259 30 il \u0259rzind\u0259 bu torpaqlarda t\u00f6r\u0259dil\u0259n vandalizm, v\u0259h\u015filik g\u00f6st\u0259rilirdi, kims\u0259 o torpaqlarda ged\u0259n tarixi d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rin n\u0259f\u0259sini, h\u0259l\u0259 \u00e7\u0259kilm\u0259mi\u015f bar\u0131t qoxusunu hiss etm\u0259k ist\u0259yirdi. B\u00fct\u00fcn bu ziyar\u0259t\u00e7il\u0259rin aras\u0131nda iki tip insanlar\u0131n ziyar\u0259ti m\u0259nim b\u00fct\u00fcn ruhumu yerind\u0259n oynad\u0131rd\u0131: bu torpaqlardan a\u011flaya-a\u011flaya, aya\u011f\u0131 yal\u0131n qa\u00e7an \u015f\u0259xsl\u0259rin q\u00fcrurla qay\u0131rmas\u0131 v\u0259 ruhu \u0259b\u0259diyy\u0259n bu da\u011flarda m\u0259skunla\u015fan balas\u0131n\u0131n son izini axtaran \u015f\u0259hid analar\u0131, atalar\u0131.<\/p>\n<p>\u0130st\u0259r-ist\u0259m\u0259z h\u0259r k\u0259sd\u0259 bir sual ani d\u0259 olsa, a\u011fl\u0131n\u0131n ucundan \u00f6t\u00fcrd\u00fc: &#8220;Buralar n\u0259 q\u0259d\u0259r t\u0259hl\u00fck\u0259sizdir? Bird\u0259n yen\u0259&#8230;&#8221; Tam o vaxtlarda c\u0259nab Prezident \u00f6z xan\u0131m\u0131 il\u0259 i\u015f\u011faldan azad olunan, yeni-yeni quruculuq i\u015fl\u0259ri ba\u015flayan torpaqlara s\u0259yah\u0259tl\u0259r etm\u0259y\u0259, t\u0259dbirl\u0259r t\u0259\u015fkil etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. Bu, bir \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik, g\u00fcv\u0259nlik r\u0259mzi idi. K\u00f6n\u00fcl rahatl\u0131\u011f\u0131, sakit t\u0259b\u0259ss\u00fcm, ara-s\u0131ra \u015firin zarafatlarla m\u00fc\u015fayi\u0259t edil\u0259n bu s\u0259f\u0259rl\u0259r, t\u0259dbirl\u0259r sanki Qaraba\u011f\u0131 ikinci d\u0259f\u0259 qaytar\u0131rd\u0131 az\u0259rbaycanl\u0131lara. \u0130nsanlar \u0259min olurdu ki, h\u0259qiq\u0259t\u0259n oralar bizimdir, art\u0131q \u00e7ay\u0131nda \u0259limi yuyub, bula\u011f\u0131ndan su i\u00e7\u0259 bil\u0259r\u0259m.<\/p>\n<p>30 il \u0259rzind\u0259 qurulan siyas\u0259t, formala\u015fan ordu saat kimi d\u0259qiq i\u015fl\u0259yib Qaraba\u011f\u0131 \u00e7ox s\u00fcr\u0259tl\u0259, c\u0259mi 44 g\u00fcn\u0259 ald\u0131, yerd\u0259 qalan d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259rin qal\u0131qlar\u0131 da ild\u0131r\u0131m s\u00fcr\u0259ti il\u0259 t\u0259mizl\u0259ndi. Amma t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, viran qoyulmu\u015f obalar, a\u011fac\u0131 q\u0131r\u0131l\u0131b, yerin\u0259 mina \u0259kil\u0259n \u00e7\u00f6ll\u0259r, torpaqlar eyni s\u00fcr\u0259tl\u0259 qurula bilmir. \u018fslind\u0259, s\u00fcr\u0259t d\u0259 var, keyfiyy\u0259t d\u0259, sad\u0259c\u0259, quruculuq daha b\u00f6y\u00fck \u0259m\u0259k, t\u0259dbir, s\u0259bir t\u0259l\u0259b edir. Bir vaxtlar xarabal\u0131\u011f\u0131 xat\u0131rladan \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 azan deyilir, muncuq kimi i\u015f\u0131qlar yan\u0131r, u\u015faqlar m\u0259kt\u0259b\u0259 gedir, yeni k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259r, parklar sal\u0131n\u0131r, da\u011flar\u0131n i\u00e7ind\u0259n, ba\u015f\u0131ndan, \u0259t\u0259yind\u0259n yollar sal\u0131n\u0131r. Qaraba\u011fa h\u0259yat qay\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>N\u0259hay\u0259t, m\u0259n d\u0259 o torpaqlar\u0131 g\u00f6rm\u0259k, art\u0131q bar\u0131t, qan qoxusu yox, k\u0259kotu, yov\u015fan \u0259tri g\u0259l\u0259n da\u011flar\u0131 g\u00f6rm\u0259k ist\u0259dim. Dayaq yerimi La\u00e7\u0131n se\u00e7ib oradan h\u0259r yer\u0259 ged\u0259c\u0259kdim. Oralarda t\u0259bi\u0259t bir c\u00fcr heyran qoydu m\u0259ni, ged\u0259n quruculuq i\u015fl\u0259ri is\u0259 bir ba\u015fqa c\u00fcr. Buralar\u0131n da\u011f\u0131na, d\u0259r\u0259sin\u0259 \u00e7\u00f6km\u00fc\u015f tarixi g\u00f6rm\u0259y\u0259, oxuma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131m. La\u00e7\u0131n yolunda jurnalist Salat\u0131n \u018fsg\u0259rovan\u0131n son n\u0259f\u0259sini duydum, \u0130sa Bula\u011f\u0131n\u0131n \u0259traf\u0131nda d\u00fcz\u00fcl\u0259n fincanlar\u0131n \u00fcst\u00fcnd\u0259 \u015f\u0259hid o\u011fullar\u0131n adlar\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, onlar\u0131n unudulmas\u0131ndan qorxan analar\u0131n \u00fcmidini oxudum, \u015eu\u015fa k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259rind\u0259 \u00f6z sakitliyind\u0259 xumarlanan \u015f\u0259h\u0259rin dincliyini izl\u0259yib s\u0131ld\u0131r\u0131m qayalara \u00e7evril\u0259n igid o\u011fullara ba\u015f \u0259ydim, Yuxar\u0131 G\u00f6vh\u0259r A\u011fada iki r\u00fck\u0259t ziyar\u0259t namaz\u0131m\u0131 q\u0131ld\u0131m, F\u00fczulinin qara k\u00fcl\u00fc \u00e7\u0131xm\u0131\u015f evl\u0259rinin fonunda a\u011f duvaql\u0131 t\u0259z\u0259 g\u0259lin\u0259 ox\u015fayan yeni binalar\u0131na tama\u015fa el\u0259dim, Xank\u0259ndid\u0259 m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m Q\u0259l\u0259b\u0259 ta\u011f\u0131na do\u011fru pill\u0259-pill\u0259 z\u0259f\u0259r yolu ke\u00e7dim.<\/p>\n<p>Bunlar\u0131 ya\u015faya-ya\u015faya iki m\u0259qam diqq\u0259timi yaman \u00e7\u0259kdi, i\u00e7imi s\u0131zlatd\u0131. Birincisi, \u00fcnsiyy\u0259td\u0259 oldu\u011fum ya\u015fl\u0131 bir sakin sanki b\u00fct\u00fcn olanlara f\u0259rqli bir p\u0259nc\u0259r\u0259 a\u00e7d\u0131 m\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn. H\u0259ms\u00f6hb\u0259tim evinin eyvan\u0131ndan sa\u011f\u0131 solu i\u015far\u0259 ed\u0259-ed\u0259 dan\u0131\u015f\u0131rd\u0131: &#8220;Bax, orda R\u0259na xalan\u0131n eviydi, o t\u0259r\u0259fd\u0259 H\u0259s\u0259n day\u0131gil ya\u015fay\u0131rd\u0131. S\u00fcr\u0259yya xala q\u0259\u015f\u0259ng \u00e7\u00f6r\u0259kl\u0259r, \u015firniyyatlar bi\u015firirdi, el\u0259 yuxar\u0131 hasar\u0131n \u00fcst\u00fcnd\u0259n d\u0259 biz\u0259 verirdi. \u0130ndi o evl\u0259rin he\u00e7 izi-tozu yoxdu, k\u00fcr\u00fcn\u00fcb el\u0259 bil&#8221;. Sonra ke\u00e7di qa\u00e7q\u0131nl\u0131\u011f\u0131n a\u011fr\u0131l\u0131, ac\u0131l\u0131 g\u00fcnl\u0259rin\u0259. Ondan 5 d\u0259qiq\u0259 sonra, el\u0259 h\u0259min qad\u0131n\u0131n n\u0259v\u0259si, Universitetin Turizm fak\u00fclt\u0259sin\u0259 q\u0259bulunu g\u00f6zl\u0259y\u0259n g\u0259nc xan\u0131m q\u0131z h\u0259v\u0259sl\u0259 bir g\u00fcn burada nec\u0259 i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u0259c\u0259yi, xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 e\u015fitdikl\u0259rini buralarda da t\u0259tbiq ed\u0259c\u0259yi bar\u0259d\u0259 planlar\u0131n\u0131 sadalay\u0131b t\u00f6k\u00fcrd\u00fc. Bir \u015feyi anlad\u0131m. Ya\u015fl\u0131 \u015f\u0259xsl\u0259rimiz \u00fc\u00e7\u00fcn buralarda \u00e7ox a\u011f\u0131rd\u0131, \u00e7\u00fcnki q\u0131r\u0131q, yaral\u0131 xatir\u0259l\u0259r, yar\u0131m\u00e7\u0131q arzular, g\u00f6rd\u00fckl\u0259ri d\u0259h\u015f\u0259tl\u0259r onlarla b\u0259rab\u0259r ya\u015flan\u0131b. Buralara g\u0259ncl\u0259r g\u0259lm\u0259li, yeni xatir\u0259l\u0259r qurulub, yeni arzular do\u011fulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>M\u0259ni silk\u0259l\u0259y\u0259n ikinci m\u0259s\u0259l\u0259 is\u0259 art\u0131q qurulmu\u015f, istifad\u0259y\u0259 verilmi\u015f m\u0259kanlara olan m\u00fcnasib\u0259t oldu. \u0130\u015f el\u0259 g\u0259tirmi\u015fdi ki, m\u0259nim Qaraba\u011fa s\u0259f\u0259rim \u0130sve\u00e7r\u0259d\u0259n sonraya d\u00fc\u015fd\u00fc, y\u0259ni \u00f6z do\u011fma da\u011flar\u0131m\u0131z\u0131n Alp da\u011flar\u0131 il\u0259 m\u00fcqayis\u0259si \u00f6z-\u00f6z\u00fcn\u0259 yarand\u0131. T\u0259bii ki, \u00f6z yurdumuz \u00fcst\u00fcn g\u0259ldi. Amma v\u0259 lakin&#8230; \u018fskik g\u0259l\u0259n insanlar\u0131n qay\u011f\u0131s\u0131, m\u0259suliyy\u0259ti, \u00f6z \u0259traf\u0131na m\u00fcnasib\u0259ti oldu. M\u0259n he\u00e7 c\u00fcr t\u0259s\u0259vv\u00fcr ed\u0259 bilm\u0259zdim ki, canla-qanla al\u0131nan \u0259razil\u0259ri bel\u0259 asanl\u0131qla \u00e7irkl\u0259ndirm\u0259y\u0259, qutu oldu\u011fu halda zibili \u0259trafa atma\u011fa, i\u015f\u0131q lampalar\u0131n\u0131 vurub s\u0131nd\u0131rma\u011fa q\u0131ya bil\u0259rl\u0259r. Biz\u0259 b\u0259l\u0259d\u00e7ilik ed\u0259n yerli g\u0259nc q\u0131z &#8220;Ham\u0131s\u0131n\u0131 ed\u0259n Bak\u0131dan g\u0259l\u0259n turistl\u0259rdir&#8221;, dedi v\u0259 h\u0259min an x\u0259trim\u0259 d\u0259y\u0259c\u0259yini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcb, &#8220;Ham\u0131s\u0131 el\u0259 deyil, x\u0259triniz\u0259 d\u0259ym\u0259k ist\u0259mirdim&#8221;, deyib \u00fczrxahl\u0131q el\u0259di. M\u0259n incim\u0259dim, amma d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm: bir vaxtlar, &#8220;Bak\u0131n\u0131 rayondan g\u0259l\u0259nl\u0259r, qa\u00e7q\u0131nlar \u00e7irkl\u0259ndirir&#8221; dey\u0259nl\u0259r\u0259 \u0259c\u0259b cavabd\u0131r.<\/p>\n<p>Biz 30 il \u0259rzind\u0259 bu torpaqlar\u0131 viran qoyan d\u00fc\u015fm\u0259ni s\u00f6y\u00fcr\u00fck v\u0259 qurucu olma\u011f\u0131m\u0131zla f\u0259xr edirik. B\u0259s sementi qurumadan onu da\u011f\u0131dan, \u0259ziyy\u0259tl\u0259 sal\u0131nan park\u0131 insafs\u0131zca da\u011f\u0131tma\u011fa, \u015f\u0259hidin n\u0259f\u0259si g\u0259z\u0259n o da\u011flarda varvarl\u0131q ed\u0259n\u0259 n\u0259 ad qoyaq?! Xat\u0131rlay\u0131ram, c\u0259rim\u0259 \u00f6d\u0259y\u0259-\u00f6d\u0259y\u0259 s\u00fcr\u00fcc\u00fcl\u0259rimiz t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik k\u0259m\u0259ri taxma\u011fa, \u0259halimiz i\u015f\u0131qforda ke\u00e7m\u0259y\u0259, yol qaydalar\u0131na az-\u00e7ox riay\u0259t etm\u0259y\u0259 al\u0131\u015fd\u0131. El\u0259 insanlar var ki, sevgid\u0259n, el\u0259si d\u0259 var ki, qorxudan anlay\u0131r. \u015e\u0259hidl\u0259rin qan\u0131 il\u0259 al\u0131nan bu torpaqlarda sev\u0259nl\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131, qorxudulma\u011fa layiq \u015f\u0259xsl\u0259r d\u0259 g\u0259zirmi\u015f, i\u015fl\u0259yirmi\u015f. Bel\u0259 \u015f\u0259xsl\u0259ri m\u0259hz laqeydliyin\u0259, m\u0259suliyy\u0259tsizliyin\u0259, \u00f6z kefini h\u0259r \u015feyd\u0259n \u00fcst\u00fcn tutub \u0259traf\u0131 \u00e7irkl\u0259ndirdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259, c\u0259rim\u0259 el\u0259m\u0259k laz\u0131md\u0131r. H\u0259m d\u0259 art\u0131qlamas\u0131 il\u0259!<\/p>\n<p>Bu siyah\u0131ya daha bir narahatl\u0131\u011f\u0131m\u0131 \u0259lav\u0259 edim, lap co\u011frafiya kitab\u0131nda rastla\u015fd\u0131\u011f\u0131m h\u0259rf s\u0259hvi kimi. Xank\u0259ndid\u0259 g\u0259z\u0259nd\u0259 \u0259sas yoldan k\u0259nara \u00e7\u0131xmal\u0131 oldum v\u0259 m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259rin aras\u0131na gedib \u00e7\u0131xd\u0131m. Qay\u0131tmaq \u00fc\u00e7\u00fcn telefonumda x\u0259rit\u0259ni a\u00e7mal\u0131 oldum v\u0259 d\u0259h\u015f\u0259t\u0259 g\u0259ldim: x\u0259rit\u0259d\u0259 k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259r erm\u0259ni \u0259lifbas\u0131 il\u0259, erm\u0259nic\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Niy\u0259?! Hans\u0131 haqla?! Bak\u0131ya qay\u0131danda bir-iki r\u0259smi \u015f\u0259xsd\u0259n soru\u015fdum, d\u00fcz\u0259l\u0259c\u0259k dedil\u0259r. \u018flb\u0259tt\u0259 d\u00fcz\u0259l\u0259c\u0259k, ba\u015fqa yolu yoxdu, sad\u0259c\u0259, vaxt\u0131nda edil\u0259nd\u0259 daha g\u00f6z\u0259l olur.<\/p>\n<p>Qaraba\u011f Az\u0259rbaycan\u0131n \u00f6z tarixi, m\u0259d\u0259niyy\u0259ti, t\u0259bi\u0259ti il\u0259 f\u0259rql\u0259n\u0259n 14 b\u00f6lg\u0259sind\u0259n biridir. Ancaq onu dig\u0259rl\u0259rind\u0259n daha bir keyfiyy\u0259t f\u0259rql\u0259ndirir, daha \u00e7ox diqq\u0259t t\u0259l\u0259b edir: \u0259n yeni tariximizin \u0259n \u015fanl\u0131 s\u0259hif\u0259si orada yaz\u0131l\u0131b, ham\u0131n\u0131n g\u00f6z\u00fc qar\u015f\u0131s\u0131nda. Bir vaxtlar xan\u0259nd\u0259l\u0259rimizin oxudu\u011fu: &#8220;D\u00fcnya c\u0259nn\u0259t\u0259 d\u00f6ns\u0259, yaddan \u00e7\u0131xmaz Qaraba\u011f&#8221; misras\u0131n\u0131n biz ild\u0259 il canlanm\u0131\u015f tarixini ya\u015fad\u0131q. Topxanada ilk q\u0131r\u0131lan a\u011facla, son at\u0131lan g\u00fcll\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259r o da\u011flar\u0131n ne\u00e7\u0259 o\u011fullar \u00fc\u00e7\u00fcn c\u0259nn\u0259t\u0259 \u00e7evrildiyinin v\u0259 he\u00e7 c\u00fcr unudulmayaca\u011f\u0131n\u0131n canl\u0131 \u015fahidi olduq.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<p><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>M\u00fc\u0259llif: K\u00f6n\u00fcl B\u00fcnyadzad\u0259\u00a0<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>Odlar.media<\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; \u0130\u015f\u011faldan azad olunan torpaqlara ziyar\u0259ti ne\u00e7\u0259 m\u00fcdd\u0259t idi planlay\u0131rd\u0131m, n\u0259hay\u0259t, bu il yay t\u0259tilind\u0259 qism\u0259t oldu. Ki\u00e7ik s\u0259yah\u0259timd\u0259n yaranan t\u0259\u0259ss\u00fcratlar ne\u00e7\u0259 ill\u0259rin d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rini, xatir\u0259l\u0259rini d\u0259 oyatd\u0131, ham\u0131s\u0131 \u00e7ul\u011fala\u015f\u0131b ki\u00e7ik&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":537,"featured_media":86107,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[54,1],"tags":[],"class_list":["post-86106","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kos","category-manset","odlar-title-color-c62828"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/odlar.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/86106","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/odlar.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/odlar.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/odlar.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/537"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/odlar.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=86106"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/odlar.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/86106\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":86109,"href":"https:\/\/odlar.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/86106\/revisions\/86109"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/odlar.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/86107"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/odlar.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=86106"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/odlar.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=86106"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/odlar.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=86106"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}