{"id":85927,"date":"2026-09-23T18:07:34","date_gmt":"2026-09-23T14:07:34","guid":{"rendered":"https:\/\/odlar.media\/?p=85927"},"modified":"2026-09-23T19:54:11","modified_gmt":"2026-09-23T15:54:11","slug":"yeralti-s%c9%99rv%c9%99tl%c9%99rd%c9%99n-milli-iqtisadi-guc%c9%99-az%c9%99rbaycanin-yeni-s%c9%99naye-inkisaf-m%c9%99rh%c9%99l%c9%99si","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/odlar.media\/?p=85927","title":{"rendered":"Yeralt\u0131 s\u0259rv\u0259tl\u0259rd\u0259n milli iqtisadi g\u00fcc\u0259: Az\u0259rbaycan\u0131n yeni s\u0259naye inki\u015faf m\u0259rh\u0259l\u0259si"},"content":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131dak\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 inki\u015faf\u0131 yaln\u0131z m\u00f6vcud istehsal imkanlar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 deyil, yeni s\u0259naye sah\u0259l\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131, t\u0259bii s\u0259rv\u0259tl\u0259rin daha s\u0259m\u0259r\u0259li v\u0259 m\u00fcasir texnologiyalar \u0259sas\u0131nda i\u015fl\u0259nm\u0259si, xammal\u0131n \u00f6lk\u0259 daxilind\u0259 emal olunmas\u0131 v\u0259 milli s\u0259naye potensial\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si il\u0259 s\u0131x ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu bax\u0131mdan da\u011f-m\u0259d\u0259n v\u0259 metallurgiya s\u0259nayesinin inki\u015faf\u0131 \u00f6lk\u0259nin qeyri-neft sektorunun \u015fax\u0259l\u0259ndirilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 m\u00fch\u00fcm strateji sah\u0259l\u0259rd\u0259n biri kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir.<br \/>\nPrezident \u0130lham \u018fliyevin 2027\u20132030-cu ill\u0259rd\u0259 da\u011f-m\u0259d\u0259n v\u0259 metallurgiya s\u0259nayesinin inki\u015faf\u0131na dair D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131na h\u0259sr olunmu\u015f m\u00fc\u015favir\u0259d\u0259 s\u0259sl\u0259ndirdiyi fikirl\u0259r bu istiqam\u0259td\u0259 qar\u015f\u0131ya qoyulan h\u0259d\u0259fl\u0259rin miqyas\u0131n\u0131 ayd\u0131n \u015f\u0259kild\u0259 ortaya qoyur. Burada s\u00f6hb\u0259t yaln\u0131z yeralt\u0131 s\u0259rv\u0259tl\u0259rin hasilat\u0131ndan getmir. \u018fsas m\u0259qs\u0259d filizin \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131ndan ba\u015flayaraq onun z\u0259nginl\u0259\u015fdirilm\u0259si, emal\u0131, metallurgiya m\u0259hsullar\u0131n\u0131n istehsal\u0131 v\u0259 son n\u0259tic\u0259d\u0259 y\u00fcks\u0259k \u0259lav\u0259 d\u0259y\u0259r yaradan haz\u0131r m\u0259hsulun \u0259ld\u0259 edilm\u0259sin\u0259d\u0259k uzanan b\u00fct\u00f6v s\u0259naye z\u0259ncirinin formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r.<br \/>\nPrezidentin \u201cBu sah\u0259 \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn, x\u00fcsusil\u0259 \u00f6lk\u0259mizin qeyri-neft sektorunun inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r, \u00e7ox perspektivli sah\u0259dir\u201d fikri proqram\u0131n strateji mahiyy\u0259tini ifad\u0259 edir. Az\u0259rbaycan\u0131n iqtisadi inki\u015faf modelind\u0259 qeyri-neft sektorunun pay\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 uzun ill\u0259rdir prioritet istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259n biri kimi m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilib. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259naye, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131, logistika, turizm, informasiya texnologiyalar\u0131 v\u0259 dig\u0259r sah\u0259l\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131, da\u011f-m\u0259d\u0259n v\u0259 metallurgiya s\u0259nayesinin d\u0259 yeni m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Yeni s\u0259naye z\u0259ncirinin yarad\u0131lmas\u0131<\/strong><\/p>\n<p>M\u00fcasir iqtisadiyyat\u0131n \u0259sas prinsipl\u0259rind\u0259n biri xammal\u0131n sad\u0259c\u0259 hasil edil\u0259r\u0259k ixrac olunmas\u0131 deyil, onun m\u00fcmk\u00fcn q\u0259d\u0259r daha y\u00fcks\u0259k \u0259lav\u0259 d\u0259y\u0259r yaradan m\u0259hsula \u00e7evrilm\u0259sidir. T\u0259bii s\u0259rv\u0259tin \u00f6lk\u0259 daxilind\u0259 emal edilm\u0259si iqtisadiyyat \u00fc\u00e7\u00fcn bir ne\u00e7\u0259 istiqam\u0259td\u0259 \u0259lav\u0259 imkan yarad\u0131r. Bel\u0259likl\u0259, h\u0259m istehsal h\u0259cmi art\u0131r, h\u0259m yeni m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259r v\u0259 i\u015f yerl\u0259ri yaran\u0131r, h\u0259m d\u0259 ixrac olunan m\u0259hsullar\u0131n \u00e7e\u015fidi geni\u015fl\u0259nir.<br \/>\nBu bax\u0131mdan yeni D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131n\u0131n \u0259sas \u00fcst\u00fcnl\u00fckl\u0259rind\u0259n biri hasilat v\u0259 emal sah\u0259l\u0259rinin bir-birind\u0259n ayr\u0131 deyil, vahid istehsal z\u0259ncirinin t\u0259rkib hiss\u0259l\u0259ri kimi n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irilm\u0259sidir. Filizin \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, onun z\u0259nginl\u0259\u015fdirilm\u0259si, pelet v\u0259 briket istehsal\u0131, metallurgiya m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131 v\u0259 son m\u0259hsula q\u0259d\u0259r emal prosesl\u0259rinin qurulmas\u0131 \u00f6lk\u0259d\u0259 s\u0259naye d\u0259y\u0259r z\u0259ncirinin d\u0259rinl\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 imkan ver\u0259 bil\u0259r.<br \/>\nPrezidentin \u201c\u018fg\u0259r \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 a\u015fkarlanarsa, bu resurslar\u0131 sad\u0259c\u0259 filiz kimi d\u00fcnya bazarlar\u0131na \u00e7\u0131xarmaq s\u0259hv olar\u201d fikri d\u0259 m\u0259hz bu iqtisadi yana\u015fman\u0131n mahiyy\u0259tini ifad\u0259 edir. Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas m\u0259qs\u0259d yeralt\u0131 s\u0259rv\u0259tl\u0259rd\u0259n q\u0131sam\u00fcdd\u0259tli g\u0259lir \u0259ld\u0259 etm\u0259kl\u0259 kifay\u0259tl\u0259nm\u0259k deyil, h\u0259min s\u0259rv\u0259tl\u0259ri uzunm\u00fcdd\u0259tli milli iqtisadi inki\u015faf\u0131n dayan\u0131ql\u0131 resursuna \u00e7evirm\u0259kdir.<br \/>\nBu yana\u015fma eyni zamanda texnologiyalar\u0131n \u00f6lk\u0259y\u0259 g\u0259tirilm\u0259sini, m\u00fch\u0259ndislik v\u0259 texniki ixtisaslar\u0131n inki\u015faf\u0131n\u0131, yeni pe\u015f\u0259 sah\u0259l\u0259rinin formala\u015fmas\u0131n\u0131 v\u0259 yerli m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin haz\u0131rlanmas\u0131n\u0131 stimulla\u015fd\u0131ra bil\u0259r. Y\u0259ni s\u00f6hb\u0259t yaln\u0131z yeni m\u0259d\u0259nl\u0259rin v\u0259 zavodlar\u0131n tikintisind\u0259n deyil, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 yeni s\u0259naye ekosisteminin yarad\u0131lmas\u0131ndan gedir.<\/p>\n<p><strong>Qeyri-neft sektorunun inki\u015faf\u0131nda yeni imkanlar<\/strong><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131n\u0131n dayan\u0131ql\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn g\u0259lir m\u0259nb\u0259l\u0259rinin \u015fax\u0259l\u0259ndirilm\u0259si x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. Neft v\u0259 qaz sektorunun \u00f6lk\u0259nin iqtisadi inki\u015faf\u0131nda m\u00fch\u00fcm rolu davam ets\u0259 d\u0259, qeyri-neft s\u0259nayesinin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si g\u0259l\u0259c\u0259k iqtisadi modelin daha \u00e7ox istiqam\u0259t \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulmas\u0131na \u015f\u0259rait yarad\u0131r.<br \/>\nSon r\u0259q\u0259ml\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, ilin ilk s\u0259kkiz ay\u0131nda qeyri-neft sektorunda 5,4 faizlik art\u0131m qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b. Yeni s\u0259naye layih\u0259l\u0259rinin \u0259sas m\u0259qs\u0259dl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 bu dinamikan\u0131n davaml\u0131 xarakter almas\u0131na nail olmaqd\u0131r. Da\u011f-m\u0259d\u0259n v\u0259 metallurgiya sah\u0259sind\u0259 yeni istehsal m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131 iqtisadiyyat\u0131n g\u0259lir m\u0259nb\u0259l\u0259rini geni\u015fl\u0259ndir\u0259, ixrac imkanlar\u0131n\u0131 art\u0131ra v\u0259 s\u0259naye m\u0259hsullar\u0131n\u0131n \u00fcmumi strukturunda y\u00fcks\u0259k \u0259lav\u0259 d\u0259y\u0259rli m\u0259hsullar\u0131n pay\u0131n\u0131 y\u00fcks\u0259ld\u0259 bil\u0259r.<br \/>\nD\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda proqram\u0131n g\u00f6zl\u0259nil\u0259n illik m\u00fcsb\u0259t maliyy\u0259 t\u0259sirinin bir milyard manatdan \u00e7ox ola bil\u0259c\u0259yinin bildirilm\u0259si d\u0259 layih\u0259l\u0259rin iqtisadi miqyas\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259r\u0259n m\u00fch\u00fcm g\u00f6st\u0259ricidir. Bununla yana\u015f\u0131, iqtisadi s\u0259m\u0259r\u0259 yaln\u0131z b\u00fcdc\u0259 g\u0259lirl\u0259ri v\u0259 ixrac g\u00f6st\u0259ricil\u0259ri il\u0259 m\u0259hdudla\u015fm\u0131r. Yeni m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin f\u0259aliyy\u0259ti \u0259traf\u0131nda logistika, n\u0259qliyyat, tikinti, xidm\u0259t, texniki t\u0259minat v\u0259 pe\u015f\u0259 haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 kimi \u00e7oxsayl\u0131 \u0259laq\u0259li sah\u0259l\u0259rin inki\u015faf\u0131na da t\u0259kan ver\u0259 bil\u0259r.<br \/>\nProqram \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 be\u015f mind\u0259n \u00e7ox daimi i\u015f yerinin yarad\u0131lmas\u0131n\u0131n n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmas\u0131 da sosial-iqtisadi bax\u0131mdan diqq\u0259t\u00e7\u0259k\u0259n m\u0259qamd\u0131r. Daimi v\u0259 ixtisas t\u0259l\u0259b ed\u0259n i\u015f yerl\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131 x\u00fcsusil\u0259 regionlar\u0131n iqtisadi inki\u015faf\u0131 bax\u0131m\u0131ndan \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir.<\/p>\n<p><strong>\u0130\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rin s\u0259naye potensial\u0131<\/strong><\/p>\n<p>Yeni s\u0259naye siyas\u0259tinin m\u00fch\u00fcm istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259n biri i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rin iqtisadi potensial\u0131n\u0131n \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131d\u0131r. Bu \u0259razil\u0259rd\u0259 m\u00f6vcud olan q\u0131z\u0131l, mis, molibden v\u0259 dig\u0259r faydal\u0131 qaz\u0131nt\u0131 ehtiyatlar\u0131n\u0131n m\u00fcasir geoloji \u00fcsullarla yenid\u0259n qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si yeni iqtisadi imkanlar\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 \u015f\u0259rait yarad\u0131r.<br \/>\nA\u011fd\u0259r\u0259, K\u0259lb\u0259c\u0259r v\u0259 Z\u0259ngilan istiqam\u0259tind\u0259 layih\u0259l\u0259rin ir\u0259lil\u0259dilm\u0259si, Nax\u00e7\u0131vanda yeni k\u0259\u015ffiyyat i\u015fl\u0259rinin apar\u0131lmas\u0131 \u00f6lk\u0259nin mineral-xammal bazas\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. Burada \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259 t\u0259kc\u0259 yataqlar\u0131n istismara haz\u0131rlanmas\u0131 deyil, h\u0259min \u0259razil\u0259rd\u0259 hasilat v\u0259 emal prosesl\u0259rini birl\u0259\u015fdir\u0259n s\u0259naye infrastrukturu yaratmaqd\u0131r.<br \/>\n\u0130\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 s\u0259naye m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin qurulmas\u0131 B\u00f6y\u00fck Qay\u0131d\u0131\u015f prosesinin iqtisadi \u0259saslar\u0131n\u0131n m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 d\u0259 t\u00f6hf\u0259 ver\u0259 bil\u0259r. Yeni m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flamas\u0131 m\u0259\u015f\u011fullu\u011fun artmas\u0131na, yerli iqtisadi f\u0259all\u0131\u011f\u0131n y\u00fcks\u0259lm\u0259sin\u0259, xidm\u0259t sektorunun geni\u015fl\u0259nm\u0259sin\u0259 v\u0259 \u0259halinin do\u011fma yurdlar\u0131na qay\u0131d\u0131\u015f\u0131n\u0131n sosial-iqtisadi bax\u0131mdan daha dayan\u0131ql\u0131 olmas\u0131na imkan yarada bil\u0259r.<br \/>\nBu \u0259razil\u0259rd\u0259 s\u0259naye obyektl\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, enerji, yol, logistika v\u0259 dig\u0259r infrastruktur layih\u0259l\u0259rinin paralel \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si d\u0259 vacibdir. \u00c7\u00fcnki istehsal\u0131n s\u0259m\u0259r\u0259liliyi yaln\u0131z xammal ehtiyatlar\u0131n\u0131n m\u00f6vcudlu\u011fu il\u0259 deyil, onun emal m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin\u0259 v\u0259 daxili v\u0259 xarici bazarlara iqtisadi c\u0259h\u0259td\u0259n s\u0259m\u0259r\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n olunur.<\/p>\n<p><strong>\u201cFiliz\u00e7ay\u201d, Da\u015fk\u0259s\u0259n v\u0259 Q\u0259rb S\u0259naye Park\u0131<\/strong><\/p>\n<p>Balak\u0259nd\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n \u201cFiliz\u00e7ay\u201d polimetal yata\u011f\u0131n\u0131n istismara haz\u0131rlanmas\u0131, Da\u015fk\u0259s\u0259n filiz yata\u011f\u0131 v\u0259 Q\u0259rb S\u0259naye Park\u0131 \u0259traf\u0131nda n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan layih\u0259l\u0259r d\u0259 yeni s\u0259naye z\u0259ncirinin formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r.<br \/>\nBu layih\u0259l\u0259rin \u0259sas m\u0259qs\u0259di hasilat\u0131n emaldan ayr\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 inki\u015faf etdirilm\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq, m\u00fcxt\u0259lif m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri vahid istehsal sistemind\u0259 birl\u0259\u015fdirm\u0259k v\u0259 \u00f6lk\u0259 daxilind\u0259 daha \u00e7ox \u0259lav\u0259 d\u0259y\u0259r yaratmaqd\u0131r. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn is\u0259 texniki-iqtisadi \u0259sasland\u0131rmalar\u0131n keyfiyy\u0259tli haz\u0131rlanmas\u0131, m\u00fcasir texnologiyalar\u0131n se\u00e7ilm\u0259si, infrastruktur imkanlar\u0131n\u0131n d\u00fczg\u00fcn qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 n\u0259qliyyat x\u0259rcl\u0259rinin optimalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u00fch\u00fcm \u015f\u0259rtl\u0259rdir.<br \/>\nN\u0259qliyyat tarifl\u0259rinin iqtisadi bax\u0131mdan s\u0259m\u0259r\u0259li olmas\u0131 x\u00fcsusil\u0259 vacib m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biridir. \u00c7\u00fcnki hasil edil\u0259n xammal\u0131n v\u0259 ya yar\u0131mfabrikat\u0131n bir istehsal m\u00fc\u0259ssis\u0259sind\u0259n dig\u0259rin\u0259 da\u015f\u0131nmas\u0131 zaman\u0131 y\u00fcks\u0259k logistika x\u0259rcl\u0259ri son m\u0259hsulun maya d\u0259y\u0259rin\u0259 birba\u015fa t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. Buna g\u00f6r\u0259 s\u0259naye klasterl\u0259rinin formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 zaman\u0131 m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin bir-birin\u0259 yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131, n\u0259qliyyat \u0259laq\u0259l\u0259ri v\u0259 enerji t\u0259minat\u0131 kompleks \u015f\u0259kild\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Xammaldan haz\u0131r m\u0259hsula ke\u00e7id<\/strong><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n metallurgiya s\u0259nayesinin g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf\u0131nda \u0259n m\u00fch\u00fcm m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biri xammal ixrac ed\u0259n \u00f6lk\u0259d\u0259n daha \u00e7ox emal olunmu\u015f s\u0259naye m\u0259hsullar\u0131 istehsal ed\u0259n \u00f6lk\u0259y\u0259 \u00e7evrilm\u0259kdir. Bu istiqam\u0259td\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015fdirm\u0259 m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin, pelet v\u0259 briketl\u0259nmi\u015f d\u0259mir zavodlar\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r.<br \/>\nEyni zamanda al\u00fcminium istehsal\u0131n\u0131n 2030-cu ilin sonunad\u0259k 100 min tona \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 h\u0259d\u0259f d\u0259 metallurgiya v\u0259 metal emal\u0131 s\u0259nayesinin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan diqq\u0259t\u00e7\u0259k\u0259ndir. Bu c\u00fcr layih\u0259l\u0259r yaln\u0131z istehsal h\u0259cminin artmas\u0131na deyil, \u00f6lk\u0259d\u0259 metal emal\u0131 \u00fczr\u0259 yeni m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin yaranmas\u0131na, m\u0259hsul \u00e7e\u015fidinin geni\u015fl\u0259nm\u0259sin\u0259 v\u0259 ixrac co\u011frafiyas\u0131n\u0131n \u015fax\u0259l\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 \u015f\u0259rait yarada bil\u0259r.<br \/>\nBurada \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259 m\u0259hsulun d\u00fcnya bazar\u0131nda r\u0259qab\u0259t qabiliyy\u0259tinin t\u0259min olunmas\u0131d\u0131r. M\u00fcasir texnologiya, enerji s\u0259m\u0259r\u0259liliyi, m\u0259hsul keyfiyy\u0259ti, istehsal x\u0259rcl\u0259ri v\u0259 logistika imkanlar\u0131 Az\u0259rbaycan s\u0259nayesinin beyn\u0259lxalq bazarlarda m\u00f6vqeyin\u0259 birba\u015fa t\u0259sir ed\u0259n amill\u0259rdir.<\/p>\n<p><strong>\u0130nvestisiyalar v\u0259 icra mexanizml\u0259ri<\/strong><\/p>\n<p>\u0130st\u0259nil\u0259n d\u00f6vl\u0259t proqram\u0131n\u0131n u\u011furu yaln\u0131z m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015f h\u0259d\u0259fl\u0259rd\u0259n deyil, h\u0259min h\u0259d\u0259fl\u0259rin realla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yarad\u0131lan maliyy\u0259 v\u0259 idar\u0259etm\u0259 mexanizml\u0259rind\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r. Prezidentin \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda proqramlar\u0131n maliyy\u0259 t\u0259minat\u0131 il\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t olunmas\u0131n\u0131n vacibliyinin vur\u011fulanmas\u0131 bu bax\u0131mdan x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r.<br \/>\nD\u00f6vl\u0259t investisiyalar\u0131, \u00f6z\u0259l sektorun i\u015ftirak\u0131 v\u0259 xarici t\u0259r\u0259fda\u015flarla \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q s\u0259naye layih\u0259l\u0259rinin maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259sind\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynaya bil\u0259r. Eyni zamanda layih\u0259l\u0259rin yaln\u0131z investorlar\u0131n mara\u011f\u0131ndan as\u0131l\u0131 v\u0259ziyy\u0259t\u0259 sal\u0131nmamas\u0131 d\u00f6vl\u0259tin bu sah\u0259d\u0259 uzunm\u00fcdd\u0259tli v\u0259 sistemli yana\u015fmas\u0131n\u0131n g\u00f6st\u0259ricisidir.<br \/>\nBurada investorlar \u00fc\u00e7\u00fcn ayd\u0131n v\u0259 proqnozla\u015fd\u0131r\u0131lan biznes m\u00fchitinin formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, h\u00fcquqi t\u0259minatlar\u0131n m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si, infrastruktur imkanlar\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 layih\u0259l\u0259rin icras\u0131nda \u015f\u0259ffafl\u0131\u011f\u0131n t\u0259min edilm\u0259si d\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir.<br \/>\n\u0130nsan kapital\u0131 s\u0259naye siyas\u0259tinin \u0259sas dayaqlar\u0131ndan biridir<br \/>\nYeni zavodlar\u0131n v\u0259 m\u0259d\u0259nl\u0259rin yarad\u0131lmas\u0131 \u00f6z-\u00f6zl\u00fcy\u00fcnd\u0259 kifay\u0259t etmir. M\u00fcasir s\u0259naye y\u00fcks\u0259k ixtisasl\u0131 m\u00fch\u0259ndisl\u0259r, geoloqlar, metallurqlar, texnoloqlar, energetikl\u0259r, avtomatla\u015fd\u0131rma v\u0259 informasiya texnologiyalar\u0131 \u00fczr\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r t\u0259l\u0259b edir.<br \/>\nBu bax\u0131mdan D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131n\u0131n m\u00fch\u00fcm n\u0259tic\u0259l\u0259rind\u0259n biri d\u0259 yeni s\u0259naye kadrlar\u0131n\u0131n yeti\u015fdirilm\u0259si ola bil\u0259r. Pe\u015f\u0259 t\u0259hsili m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri il\u0259 s\u0259naye m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri aras\u0131nda \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si, t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin istehsalat t\u0259cr\u00fcb\u0259sin\u0259 c\u0259lb olunmas\u0131, m\u00fcasir texnologiyalar \u00fczr\u0259 t\u0259lim proqramlar\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 v\u0259 yerli m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin beyn\u0259lxalq t\u0259cr\u00fcb\u0259 il\u0259 tan\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131 uzunm\u00fcdd\u0259tli perspektivd\u0259 milli s\u0259naye potensial\u0131n\u0131 daha da g\u00fccl\u0259ndir\u0259 bil\u0259r.<br \/>\nBel\u0259likl\u0259, s\u0259naye siyas\u0259ti yaln\u0131z zavod v\u0259 m\u0259d\u0259nl\u0259rin say\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 deyil, h\u0259m d\u0259 h\u0259min m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri idar\u0259 ed\u0259 bil\u0259c\u0259k insan kapital\u0131n\u0131n formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 siyas\u0259tin\u0259 \u00e7evrilir.<\/p>\n<p><strong>Ekoloji m\u0259suliyy\u0259t inki\u015faf\u0131n ayr\u0131lmaz \u015f\u0259rtidir<\/strong><\/p>\n<p>Da\u011f-m\u0259d\u0259n s\u0259nayesinin inki\u015faf\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u0259n m\u00fch\u00fcm m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259 iqtisadi maraqlarla ekoloji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin d\u00fczg\u00fcn balansla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Prezidentin \u201c\u0259sas s\u0259rv\u0259timiz yerin alt\u0131nda olan s\u0259rv\u0259tl\u0259r deyil, bizim t\u0259bi\u0259timizdir\u201d fikri bu yana\u015fman\u0131n mahiyy\u0259tini ayd\u0131n ifad\u0259 edir.<br \/>\nT\u0259bii ehtiyatlardan istifad\u0259 zaman\u0131 \u0259traf m\u00fchit\u0259 t\u0259sirin minimuma endirilm\u0259si, su ehtiyatlar\u0131n\u0131n qorunmas\u0131, torpaq deqradasiyas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131, tullant\u0131lar\u0131n idar\u0259 edilm\u0259si v\u0259 m\u0259d\u0259n f\u0259aliyy\u0259ti ba\u015fa \u00e7atd\u0131qdan sonra \u0259razil\u0259rin rekultivasiyas\u0131 m\u00fch\u00fcm \u015f\u0259rtl\u0259rd\u0259n olmal\u0131d\u0131r.<br \/>\n\u0130qtisadi g\u0259lir namin\u0259 t\u0259bii m\u00fchit\u0259 uzunm\u00fcdd\u0259tli z\u0259r\u0259r vurulmas\u0131 dayan\u0131ql\u0131 inki\u015faf prinsipl\u0259ri il\u0259 uzla\u015fm\u0131r. Buna g\u00f6r\u0259 yeni layih\u0259l\u0259rin planla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 ekoloji t\u0259sirl\u0259rin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si, m\u00fcasir texnologiyalar\u0131n t\u0259tbiqi v\u0259 n\u0259zar\u0259t mexanizml\u0259rinin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r.<br \/>\nBu yana\u015fma Az\u0259rbaycan\u0131n h\u0259m iqtisadi inki\u015faf, h\u0259m d\u0259 ekoloji m\u0259suliyy\u0259t prinsipl\u0259rin\u0259 \u0259saslanan s\u0259naye siyas\u0259tinin formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan m\u00fch\u00fcm ola bil\u0259r.<\/p>\n<p><strong>Milli s\u0259naye potensial\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si<\/strong><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131nda duran \u0259sas v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259n biri t\u0259bii s\u0259rv\u0259tl\u0259ri yaln\u0131z hasilat g\u0259lirl\u0259rinin m\u0259nb\u0259yi kimi deyil, milli iqtisadi g\u00fcc\u00fcn formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n \u0259sas resurslar\u0131ndan biri kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259kdir.<br \/>\nBunun \u00fc\u00e7\u00fcn hasilat, z\u0259nginl\u0259\u015fdirm\u0259, emal, metallurgiya, metal emal\u0131 v\u0259 haz\u0131r m\u0259hsul istehsal\u0131 aras\u0131nda ard\u0131c\u0131l \u0259laq\u0259 qurulmal\u0131d\u0131r. Bel\u0259 bir sistem formala\u015farsa, bir yata\u011f\u0131n istismar\u0131 t\u0259kc\u0259 h\u0259min m\u0259d\u0259n\u0259 deyil, onun \u0259traf\u0131nda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n \u00e7oxsayl\u0131 s\u0259naye v\u0259 xidm\u0259t m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin\u0259 d\u0259 iqtisadi impuls ver\u0259 bil\u0259r.<br \/>\nRegionlarda istehsal m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131 is\u0259 iqtisadi f\u0259all\u0131\u011f\u0131n yaln\u0131z paytaxt v\u0259 iri \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fm\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alma\u011fa, b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 yeni iqtisadi m\u0259rk\u0259zl\u0259rin formala\u015fmas\u0131na v\u0259 yerli m\u0259\u015f\u011fullu\u011fun artmas\u0131na imkan yarada bil\u0259r.<br \/>\nBu bax\u0131mdan 2027\u20132030-cu ill\u0259ri \u0259hat\u0259 ed\u0259n D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n s\u0259naye siyas\u0259tind\u0259 yeni m\u0259rh\u0259l\u0259nin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 kimi qiym\u0259tl\u0259ndiril\u0259 bil\u0259r. Proqram\u0131n real n\u0259tic\u0259l\u0259ri is\u0259 yaln\u0131z layih\u0259l\u0259rin say\u0131ndan deyil, onlar\u0131n vaxt\u0131nda v\u0259 keyfiyy\u0259tli icras\u0131ndan, istehsal z\u0259ncirinin b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcnd\u0259n, investisiyalar\u0131n s\u0259m\u0259r\u0259li y\u00f6n\u0259ldilm\u0259sind\u0259n, yerli kadr potensial\u0131n\u0131n g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259sind\u0259n v\u0259 ekoloji t\u0259l\u0259bl\u0259r\u0259 ciddi \u0259m\u0259l olunmas\u0131ndan as\u0131l\u0131 olacaq.<br \/>\nAz\u0259rbaycan\u0131n z\u0259ngin mineral resurslar\u0131 \u00f6lk\u0259nin iqtisadi inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm imkanlar yarad\u0131r. Lakin bu imkanlar\u0131n milli iqtisadi g\u00fcc\u0259 \u00e7evrilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas \u015f\u0259rt h\u0259min s\u0259rv\u0259tl\u0259rin \u00f6lk\u0259 daxilind\u0259 daha \u00e7ox \u0259lav\u0259 d\u0259y\u0259r yaratmas\u0131d\u0131r. Filizin hasilat\u0131 ba\u015flan\u011f\u0131c m\u0259rh\u0259l\u0259dir; \u0259sl iqtisadi n\u0259tic\u0259 is\u0259 onun emal\u0131ndan, yeni m\u0259hsullar\u0131n istehsal\u0131ndan, texnologiyalar\u0131n inki\u015faf\u0131ndan, insan kapital\u0131n\u0131n g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259sind\u0259n v\u0259 r\u0259qab\u0259tqabiliyy\u0259tli s\u0259naye sah\u0259l\u0259rinin formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131ndan \u0259ld\u0259 olunur.<br \/>\nN\u0259tic\u0259 etibaril\u0259, Az\u0259rbaycan\u0131n qar\u015f\u0131dak\u0131 ill\u0259rd\u0259 da\u011f-m\u0259d\u0259n v\u0259 metallurgiya s\u0259nayesind\u0259 ataca\u011f\u0131 add\u0131mlar yaln\u0131z ayr\u0131-ayr\u0131 yataqlar\u0131n istismar\u0131 il\u0259 m\u0259hdudla\u015fmamal\u0131, \u00f6lk\u0259nin uzunm\u00fcdd\u0259tli s\u0259naye inki\u015faf strategiyas\u0131n\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259sin\u0259 \u00e7evrilm\u0259lidir. Yeralt\u0131 s\u0259rv\u0259tl\u0259rin g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 iqtisadi v\u0259 sosial d\u0259y\u0259r yaradan milli s\u0259rv\u0259t\u0259 \u00e7evrilm\u0259si m\u0259hz bu kompleks yana\u015fmadan as\u0131l\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>Elnar\u0259 Akimova<\/strong><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #ff0000;\"><strong>Milli M\u0259clisin deputat\u0131,<\/strong><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #ff0000;\"><strong>YAP \u0130dar\u0259 Hey\u0259tinin \u00fczv\u00fc,<\/strong><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #ff0000;\"><strong>Filologiya elml\u0259ri doktoru<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>M\u0259nb\u0259: Odlar.media<\/strong><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131dak\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 inki\u015faf\u0131 yaln\u0131z m\u00f6vcud istehsal imkanlar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 deyil, yeni s\u0259naye sah\u0259l\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131, t\u0259bii s\u0259rv\u0259tl\u0259rin daha s\u0259m\u0259r\u0259li v\u0259 m\u00fcasir texnologiyalar \u0259sas\u0131nda i\u015fl\u0259nm\u0259si, xammal\u0131n \u00f6lk\u0259 daxilind\u0259 emal olunmas\u0131&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":537,"featured_media":85928,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[50,1],"tags":[],"class_list":["post-85927","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundm","category-manset","odlar-title-color-c62828"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/odlar.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/85927","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/odlar.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/odlar.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/odlar.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/537"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/odlar.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=85927"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/odlar.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/85927\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":85929,"href":"https:\/\/odlar.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/85927\/revisions\/85929"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/odlar.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/85928"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/odlar.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=85927"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/odlar.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=85927"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/odlar.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=85927"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}