{"id":82177,"date":"2026-07-25T13:25:20","date_gmt":"2026-07-25T09:25:20","guid":{"rendered":"https:\/\/odlar.media\/?p=82177"},"modified":"2026-07-25T13:26:55","modified_gmt":"2026-07-25T09:26:55","slug":"hec-n%c9%99-haqqinda-roman-yaxud-xx-%c9%99srin-yuz-%c9%99n-yaxsi-kitabindan-biri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/odlar.media\/?p=82177","title":{"rendered":"He\u00e7 n\u0259 haqq\u0131nda roman, yaxud \u201cXX \u0259srin y\u00fcz \u0259n yax\u015f\u0131 kitab\u0131\u201dndan biri"},"content":{"rendered":"<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130talyan yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 Dino Bussatinin f\u0259rqli s\u00fcjet x\u0259ttin\u0259, z\u0259ngin t\u0259svir vasit\u0259l\u0259rin\u0259 malik olan \u201cTatar \u00e7\u00f6l\u00fc\u201d \u0259s\u0259ri \u201cXX \u0259srin \u0259n yax\u015f\u0131 100 kitab\u0131\u201d siyah\u0131s\u0131na daxil olub. \u018fs\u0259r h\u0259yat\u0131n m\u0259nas\u0131n\u0131, \u0259slind\u0259, m\u0259nas\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u0259d\u0259biyyat\u0131n dili il\u0259 ifad\u0259 etm\u0259y\u0259 g\u00fcc\u00fc yet\u0259n nadir m\u0259tnl\u0259rd\u0259ndir. Umberto Eko \u201cQ\u0131z\u0131lg\u00fcl\u00fcn ad\u0131\u201d \u0259s\u0259rind\u0259 yaz\u0131r ki, m\u0259n bu \u0259s\u0259ri kitab\u0131n ilk y\u00fcz s\u0259hif\u0259sini oxuma\u011fa s\u0259bri \u00e7atanlar \u00fc\u00e7\u00fcn yazm\u0131\u015fam. Bussati d\u0259 sanki insan\u0131n s\u0259bri \u00fcz\u0259rind\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259 apar\u0131r. Sonluq is\u0259 m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259mdir v\u0259 m\u00fc\u0259llif sadiq oxucusunu bir \u00f6m\u00fcr boyu onu t\u0259rk etm\u0259y\u0259c\u0259k t\u0259\u0259ss\u00fcratl\u0259 m\u00fckafatland\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cTatar \u00e7\u00f6l\u00fc\u201d haqq\u0131nda, ad\u0259t\u0259n, bel\u0259 bir fikir deyirl\u0259r: he\u00e7 n\u0259 haqq\u0131nda roman. \u018fslind\u0259 is\u0259, roman h\u0259yat\u0131n m\u0259nas\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131, absurdlu\u011funu, he\u00e7 n\u0259 oldu\u011funu ibr\u0259t ed\u0259n \u0259s\u0259rdir. Bir d\u0259 b\u00f6y\u00fck insan t\u0259nhal\u0131\u011f\u0131 var \u0259s\u0259rd\u0259. Bussati bu roman\u0131 1940-c\u0131 ild\u0259 yaz\u0131b v\u0259 \u0259s\u0259rd\u0259ki hadis\u0259l\u0259rin ba\u015flan\u011f\u0131c tarixi 1907-ci il g\u00f6st\u0259rilir. Bu d\u00f6n\u0259md\u0259 b\u0259dii d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 yeni t\u0259f\u0259kk\u00fcr modell\u0259ri axtar\u0131\u015f\u0131nda f\u0259rqli f\u0259aliyy\u0259t sferas\u0131na daxil olurdu. Q\u0259rbd\u0259 sosial anomaliya il\u0259 ekzistensialist f\u0259ls\u0259f\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olurk\u0259n, \u0259ks\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rin d\u00fcnya il\u0259, insanla yeni m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sistemi yaratma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fan f\u0259ls\u0259fi-estetik fikrind\u0259 s\u0259rt realistik boyalar \u00fcst\u00fcnl\u00fck qazanma\u011fa ba\u015flay\u0131rd\u0131. Bel\u0259 bir m\u0259qamda Dino Bussatinin \u201cTatar \u00e7\u00f6l\u00fc\u201d \u0259s\u0259rini yazmas\u0131 bir t\u0259r\u0259fd\u0259n, yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n uydurulmu\u015f mifl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 ironiyas\u0131n\u0131 b\u0259dii t\u0259c\u0259ss\u00fcm predmetin\u0259 \u00e7evirirdis\u0259, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n h\u0259min d\u00f6vr \u00fc\u00e7\u00fcn xarakterik olan insan\u0131n d\u00fcnyadan t\u0259crid olunmas\u0131, \u00f6z\u00fcn\u0259 qapanmas\u0131, \u00f6z\u00fcn\u0259 yer tapa bilm\u0259m\u0259si hallar\u0131n\u0131 qabard\u0131rd\u0131.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-59848 aligncenter\" src=\"https:\/\/fuyuzat.az\/wp-content\/uploads\/image-41.png\" sizes=\"auto, (max-width: 412px) 100vw, 412px\" srcset=\"https:\/\/fuyuzat.az\/wp-content\/uploads\/image-41.png 412w, https:\/\/fuyuzat.az\/wp-content\/uploads\/image-41-300x169.png 300w\" alt=\"\" width=\"403\" height=\"227\" \/><\/figure>\n<p class=\"wp-block-paragraph\">H\u0259qiqi m\u0259nada, Tatar \u00e7\u00f6l\u00fc Bastiani qalas\u0131n\u0131n yerl\u0259\u015fdiyi \u0259razidir. Tarixi m\u0259qamlar\u0131na g\u00f6r\u0259 bel\u0259 adlan\u0131r. Burada olan \u0259sg\u0259r-zabit hey\u0259ti daim \u015fimal t\u0259r\u0259fd\u0259n, Tatar \u00e7\u00f6l\u00fcnd\u0259n onlara qar\u015f\u0131 h\u00fcc\u00fcm\u00fcn olaca\u011f\u0131n\u0131 ciddi \u015f\u0259kild\u0259 g\u00f6zl\u0259yib b\u00fct\u00fcn \u00f6m\u00fcrl\u0259rini d\u00f6y\u00fc\u015f h\u0259y\u0259can\u0131na k\u00f6kl\u0259nm\u0259kl\u0259 ke\u00e7irirl\u0259r. H\u00fccum is\u0259 olmur, bel\u0259c\u0259 insanlar g\u00f6zl\u0259y\u0259-g\u00f6zl\u0259y\u0259 qocal\u0131r, arzu v\u0259 \u00fcmidl\u0259r he\u00e7\u0259 d\u00f6n\u00fcr. M\u0259cazi m\u0259na art\u0131q burdan n\u0259\u015f\u0259t edir.<\/p>\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tatar \u00e7\u00f6l\u00fc ham\u0131n\u0131n i\u00e7ind\u0259ki m\u0259n\u0259vi \u0259razinin, \u00fcmid d\u00fcnyas\u0131n\u0131n ad\u0131d\u0131r.<\/p>\n<\/blockquote>\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Burada art\u0131q s\u0259hra ad\u0131n\u0131n simvolik m\u0259nas\u0131 da \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r. Zaman qum saat\u0131 kimi ax\u0131r, \u00f6m\u00fcrl\u0259r pu\u00e7a, \u0259slind\u0259, he\u00e7\u0259 d\u00f6n\u00fcr.<\/p>\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u018fs\u0259rd\u0259 paralellik h\u00f6km s\u00fcr\u00fcr, amma bu paralelliyin mahiyy\u0259ti ba\u015fl\u0131ca olaraq, oxucu n\u0259z\u0259rl\u0259rind\u0259, oxucu duyumunda ehtiva olunan amill\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u018fs\u0259rin \u0259vv\u0259lind\u0259 biz bunlar\u0131 Ortisin fikirl\u0259ri kimi oxuyanda h\u0259l\u0259 he\u00e7 bir t\u0259\u0259ss\u00fcf hissi ya\u015fam\u0131r\u0131q. \u00c7\u00fcnki n\u0259 olaca\u011f\u0131n\u0131, bizi n\u0259yin g\u00f6zl\u0259diyini bilmirik. Biz d\u0259 Covani Droqo kimi n\u0259yins\u0259 olaca\u011f\u0131, oxucunu \u0259yl\u0259nc\u0259li, t\u0259lat\u00fcml\u00fc s\u00fcjet x\u0259ttinin g\u00f6zl\u0259diyi \u00fcmidi il\u0259 yola \u00e7\u0131x\u0131r\u0131q. \u018fs\u0259rin sonunda bu s\u00f6zl\u0259rin Droqonun dilind\u0259n s\u0259sl\u0259ni\u015fi is\u0259 t\u0259\u0259ss\u00fcf, a\u011fr\u0131, susqunluq kimi hissl\u0259r yarad\u0131r i\u00e7imizd\u0259. \u00c7\u00fcnki bu d\u0259f\u0259 Droqo yola \u00e7\u0131xm\u0131r, yoldan qay\u0131d\u0131r. H\u0259m d\u0259 nec\u0259? X\u0259st\u0259, qoca, yarars\u0131z \u015f\u0259kild\u0259. Onun b\u00fct\u00fcn \u00f6mr\u00fc g\u00f6zl\u0259rimiz qar\u015f\u0131s\u0131nda ke\u00e7diyi v\u0259 he\u00e7 oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn sonda Droqonun g\u0259nc zabit\u0259 s\u00f6yl\u0259diyi s\u00f6zl\u0259r yeni bir m\u0259nas\u0131zl\u0131\u011f\u0131n, n\u00f6vb\u0259ti pu\u00e7 olacaq \u00f6mr\u00fcn ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131na i\u015far\u0259 kimi m\u0259nalan\u0131r.<\/p>\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Romanda ciddiyy\u0259ti insanlar m\u0259cbur olmadan, \u00f6zl\u0259ri \u00f6zl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn yarad\u0131rlar. Qaladak\u0131lara el\u0259 g\u0259lir ki, onlar Bastiani qalas\u0131n\u0131 qorumaqla \u00f6lk\u0259nin xilaskar\u0131d\u0131rlar, \u00f6lk\u0259nin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi onlar\u0131n \u0259lind\u0259dir. Buradan getm\u0259k imkan\u0131 olan bel\u0259 getmir. M\u0259s\u0259l\u0259n, d\u0259rzi Rostomivi\u00e7, onun qarda\u015f\u0131. H\u0259r qar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131xana deyir ki, m\u0259nim buradan getm\u0259yim\u0259 az qal\u0131b. Amma m\u0259lum olur ki, h\u0259r g\u00fcn bu s\u00f6z\u00fc dey\u0259-dey\u0259 on be\u015f ildi qalada qal\u0131rlar. Yaxud Anqustian imkan\u0131 oldu\u011fu halda getm\u0259kd\u0259 m\u0259na g\u00f6rm\u00fcr. Palkovnik Filimore \u00fcmidin\u0259 k\u00f6kl\u0259n\u0259r\u0259k ya\u015fay\u0131r. Yaxud o biri insanlar. Qala \u0259s\u0259rd\u0259 h\u0259m d\u0259 bir tale kimi simvolla\u015f\u0131r. S\u0259n qa\u00e7maq ist\u0259s\u0259n bel\u0259, qa\u00e7a bilmirs\u0259n. Ham\u0131 h\u0259r an h\u00fccum, t\u0259hl\u00fck\u0259 g\u00f6zl\u0259yir. Amma bunu dey\u0259nl\u0259r bel\u0259 bilirl\u0259r ki, h\u00fccum filan yoxdur v\u0259 olmayacaq. Buna baxmayaraq, ciddi g\u00f6rk\u0259md\u0259, b\u00fct\u00fcn h\u0259rbi qanunlara riay\u0259t ed\u0259r\u0259k qalan\u0131n m\u00fch\u00fcm strateji m\u0259kan oldu\u011funu s\u0259rgil\u0259m\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. H\u0259l\u0259 romanda parol m\u0259s\u0259l\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 epizod var. M\u0259nas\u0131z bir m\u0259s\u0259l\u0259nin bu q\u0259d\u0259r ciddiy\u0259 al\u0131nmas\u0131 oxucunu da \u00e7a\u015fd\u0131r\u0131r. Demali, parol h\u0259r g\u00fcn, g\u00fcnd\u0259 \u00fc\u00e7 d\u0259f\u0259 d\u0259yi\u015fdirilir, qalaya giri\u015f-\u00e7\u0131x\u0131\u015f yaln\u0131z parolu bil\u0259n zabitl\u0259r\u0259 m\u00fcy\u0259ss\u0259r olur. \u018fg\u0259r h\u0259min adam parolu unudarsa, \u0259sg\u0259rl\u0259r qalaya daxil ola bilmirl\u0259r. Sanki h\u0259r g\u00fcn a\u011f\u0131r d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259n ke\u00e7\u0259n ordu obraz\u0131 yarad\u0131rlar. Don Kixot yel d\u0259yirmanlar\u0131 il\u0259 vuru\u015fan kimi bunlar da \u00f6zl\u0259rini h\u00fccum x\u0259b\u0259rin\u0259, tatarlarla m\u00fcharib\u0259y\u0259 s\u0259f\u0259rb\u0259r edirl\u0259r. M\u00fc\u0259llifin dediyi d\u0259 budur, daim m\u00fcdaf\u0259y\u0259 \u00f6yr\u0259\u015f\u0259n insanlar h\u0259mi\u015f\u0259 bu \u0259zmd\u0259 olacaqlar. Ciddiyy\u0259t olmad\u0131\u011f\u0131 yerd\u0259 bel\u0259 ciddi g\u00f6rk\u0259m almaq onlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 v\u0259 h\u0259yat t\u0259rzin\u0259 \u00e7evrilir art\u0131q.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-59849 aligncenter\" src=\"https:\/\/fuyuzat.az\/wp-content\/uploads\/image-42.png\" sizes=\"auto, (max-width: 625px) 100vw, 625px\" srcset=\"https:\/\/fuyuzat.az\/wp-content\/uploads\/image-42.png 625w, https:\/\/fuyuzat.az\/wp-content\/uploads\/image-42-300x300.png 300w, https:\/\/fuyuzat.az\/wp-content\/uploads\/image-42-150x150.png 150w, https:\/\/fuyuzat.az\/wp-content\/uploads\/image-42-65x65.png 65w\" alt=\"\" width=\"625\" height=\"625\" \/><\/figure>\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dino Busattinin roman\u0131ndak\u0131 zaman anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 Salvador Dalinin \u201c\u018friy\u0259n saatlar\u201d tablosunun b\u0259dii n\u00fcmun\u0259si hesab ed\u0259nl\u0259r haql\u0131d\u0131rlar. H\u0259r iki s\u0259n\u0259t n\u00fcmun\u0259sini ortaq edan m\u0259qamlar var. Tablodak\u0131 qar\u0131\u015fqa zaman i\u00e7ind\u0259 \u00e7\u00fcr\u00fcm\u0259y\u0259, s\u0259hra sonsuzlu\u011fa, \u0259riy\u0259n saatlarda yox olan zaman bo\u015flu\u011fa, budaqs\u0131z a\u011fac h\u00fczura i\u015far\u0259 oldu\u011fu kimi, romanda da \u015f\u0259h\u0259rd\u0259n xeyli uzaql\u0131qda yerl\u0259\u015f\u0259n qala h\u0259m h\u00fczur, h\u0259m d\u0259 qoynuna ald\u0131\u011f\u0131 \u0259sg\u0259rl\u0259ri \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u201c\u00e7\u00fcr\u00fctd\u00fcy\u00fc\u201d m\u0259kan, \u00fcst\u0259lik zaman ax\u0131\u015f\u0131na r\u0259mz olaraq m\u0259nalan\u0131r. \u018fs\u0259rd\u0259 vaxt ela s\u00fcr\u0259tl\u0259, h\u0259m d\u0259 hissedilm\u0259z bir s\u00fcr\u0259tl\u0259 ke\u00e7ib gedir ki, d\u00fcz\u00fc, zaman anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n f\u0259rqin\u0259 varm\u0131rsan. Yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n ustal\u0131\u011f\u0131 da el\u0259 bundad\u0131r. Oxucu zamana deyil, zamans\u0131zl\u0131\u011fa k\u00f6kl\u0259nir, talesizliyi izl\u0259yir, n\u0259y\u0259s\u0259 \u00fcmid edir. H\u0259r d\u0259f\u0259 n\u0259yins\u0259 d\u0259yi\u015f\u0259c\u0259yin\u0259 \u00fcmid ed\u0259-ed\u0259 s\u0259hif\u0259l\u0259ri \u00e7evirir. Ax\u0131 inan\u0131lmazd\u0131r, 290 s\u0259hif\u0259lik bir kitab el\u0259 qum saat\u0131 kimi bo\u015funa ax\u0131b ged\u0259n zaman \u00fcst\u0259 qurulub?! Amma roman\u0131n t\u0259hkiy\u0259si el\u0259 cazib\u0259lidir ki, C.Droqonun \u0259vv\u0259lc\u0259 d\u00f6rd ayl\u0131q g\u0259ldiyi xidm\u0259t h\u0259yat\u0131n\u0131n nec\u0259 d\u00f6rd il\u0259 \u00e7evrilm\u0259si, daha sonra is\u0259 otuz ild\u0259n art\u0131q zaman\u0131 adlamas\u0131 bir g\u00f6z q\u0131rp\u0131m\u0131nda ba\u015f verir sanki. Onu da qeyd edim ki, yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n t\u0259hkiy\u0259sini usta \u015f\u0259kild\u0259 qorumaqla bu \u0259s\u0259ri dilimiz\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 ed\u0259n yaz\u0131\u00e7\u0131 Aslan Quliyevdir.<\/p>\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Romanda zaman\u0131n s\u00fcr\u0259tl\u0259 ke\u00e7ib getm\u0259sini and\u0131ran \u00e7ox g\u00f6z\u0259l bir fikir var:<em>\u00a0\u201cZaman o q\u0259d\u0259r s\u00fcr\u0259tl\u0259 qa\u00e7\u0131rd\u0131 ki, onun ruhu qocalma\u011fa macal tapmam\u0131\u015fd\u0131\u201d.\u00a0<\/em>Amma yaz\u0131\u00e7\u0131 bunu yaln\u0131z vaxt\u0131n ax\u0131\u015f\u0131nda t\u0259svir etm\u0259kl\u0259 kifay\u0259tl\u0259nmir, q\u0259hr\u0259man\u0131n fiziki varl\u0131\u011f\u0131nda bel\u0259 zaman\u0131n ax\u0131\u015f\u0131 d\u0259rin izl\u0259r qoyur. \u018fs\u0259rd\u0259 bir ne\u00e7\u0259 s\u0259hif\u0259nin s\u0259tirl\u0259ri aras\u0131nda m\u00fc\u0259llif bunu usta \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259c\u0259ss\u00fcm etm\u0259y\u0259 nail olur: Droqo daha pill\u0259k\u0259nl\u0259ri iki pill\u0259 bird\u0259n qalxm\u0131r, at\u0131n\u0131 da\u015fl\u0131 meydanda ir\u0259li-geri qovmur, kart oynamaqdan imtina el\u0259yir. \u00c7\u00fcnki Covani \u00fc\u00e7\u00fcn g\u0259nclik \u015f\u00f6vq\u00fc bitir, he\u00e7 n\u0259 onu \u0259vv\u0259lki kimi \u00f6z\u00fcn\u0259 c\u0259lb ed\u0259 bilmir.<\/p>\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu g\u00fcn d\u00fcnya, h\u0259r yer \u201cTatar \u00e7\u00f6l\u00fcd\u00fcr\u201d, \u0259slind\u0259. Sava\u015flar, m\u00fcharib\u0259l\u0259r, q\u0131r\u011f\u0131nlar, d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rd bir t\u0259r\u0259fini sarm\u0131\u015f qan s\u0259hn\u0259l\u0259ri. \u018fksin\u0259, d\u00fcnyan\u0131n indi Covani Droqolara ehtiyac\u0131 var. Pe\u015f\u0259sin\u0259 layiq, h\u0259rb\u00e7i q\u00fcruruna malik, b\u00fct\u00fcn \u00f6mr\u00fcn\u00fc bu q\u00fcrur u\u011fruna f\u0259da ed\u0259 bil\u0259c\u0259k insanlara ehtiyac\u0131 var. \u201cTatar \u00e7\u00f6l\u00fc\u201d \u0259s\u0259ri 1940-c\u0131 ild\u0259 yaz\u0131l\u0131b. O zaman ki d\u00fcnya \u201cTatar \u00e7\u00f6l\u00fc\u201dn\u0259 d\u00f6nm\u0259yin \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 idi v\u0259 tezlikl\u0259 d\u00f6nd\u00fc d\u0259. Amma \u0259s\u0259rin daha d\u0259rin m\u0259nas\u0131 ax\u0131 zaman\u0131n m\u0259nas\u0131zl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dard\u0131r. Bir d\u0259f\u0259 elmi m\u0259ruz\u0259l\u0259rimin birind\u0259 yazm\u0131\u015fd\u0131m ki, \u00e7a\u011fda\u015f insan dar\u0131x\u0131r, \u00e7\u00fcnki o, \u0259zablar\u0131n Pandora qutusudur. O h\u0259r andan n\u0259s\u0259 g\u00f6zl\u0259yir, n\u0259yis\u0259 d\u0259yi\u015f\u0259c\u0259yin\u0259 \u00fcmid ed\u0259r\u0259k ya\u015fay\u0131r. Bu \u00fcmid u\u011fruna ya\u015fayaraq bir d\u0259 g\u00f6r\u00fcr ki, son dayanaca\u011fa az qal\u0131b art\u0131q.<\/p>\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Qalada ya\u015fayanlar zaman\u0131n \u0259sirl\u0259ridir, burada ke\u00e7\u0259n h\u0259r g\u00fcn onlar\u0131 olum n\u00f6qt\u0259sind\u0259n \u00f6l\u00fcm n\u00f6qt\u0259sin\u0259 yax\u0131nla\u015fd\u0131r\u0131r. Amma m\u0259g\u0259r h\u0259yatda bel\u0259 deyilmi? H\u0259r k\u0259sin h\u0259yat\u0131 bu arifmetika \u00fcst\u00fcnd\u0259 q\u0259rarla\u015fmay\u0131bm\u0131? Bastiani qalas\u0131 bu m\u0259nada, insan \u00f6mr\u00fcn\u00fcn, h\u0259yat ax\u0131\u015f\u0131n\u0131n sad\u0259 v\u0259 ki\u00e7\u0131k modelidir.<\/p>\n<\/blockquote>\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u00fc\u0259llif bu adi h\u0259qiq\u0259ti daha dol\u011fun ifad\u0259 etm\u0259k, qabar\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 g\u00f6st\u0259rm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn sad\u0259, d\u0259bd\u0259b\u0259d\u0259n uzaq bir m\u0259kan se\u00e7ir. Tatar \u00e7\u00f6l\u00fc, Bastiani qalas\u0131 ucsuz-bucaqs\u0131z t\u0259klik, azl\u0131q simvolikas\u0131\u2026.<\/p>\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Covani Droqo h\u0259r \u015feyd\u0259n \u0259vv\u0259l leytenantd\u0131r. H\u0259rb\u00e7i q\u00fcruru var. Bu q\u00fcrur ona \u0259ks h\u0259r\u0259k\u0259t etm\u0259y\u0259 imkan vermir. El\u0259 qalada b\u00fct\u00fcn \u00f6mr\u00fcn\u00fcn ke\u00e7irm\u0259k \u0259zmi d\u0259 q\u00fcrurundan ir\u0259li g\u0259lir. Xat\u0131rlay\u0131rs\u0131n\u0131zsa, \u0259s\u0259rin \u0259vv\u0259lki hiss\u0259l\u0259rind\u0259 mayor Matti il\u0259 s\u00f6hb\u0259t zaman\u0131 o, \u00f6z\u00fcn\u00fc yalandan x\u0259st\u0259liy\u0259 vurma\u011f\u0131 q\u00fcruruna s\u0131\u011f\u0131\u015fd\u0131rmayaraq bundan imtina edir. Eyni q\u00fcrur hissil\u0259 o, qalaya g\u0259ldiyi ilk g\u00fcnl\u0259rd\u0259 anas\u0131na yazd\u0131\u011f\u0131 m\u0259ktubda da f\u0259rqli davran\u0131r. \u00dcr\u0259yi dar\u0131xmaqdan partlamaq d\u0259r\u0259c\u0259sin\u0259 g\u0259ls\u0259 bel\u0259, anas\u0131na h\u0259r \u015feyin yax\u015f\u0131 oldu\u011funu, qaladak\u0131 h\u0259yat\u0131n \u00e7ox g\u00f6z\u0259l ke\u00e7diyini yaz\u0131r. Covani Droqonu d\u0259y\u0259rli ed\u0259n d\u0259 m\u0259hz i\u00e7ind\u0259ki q\u00fcrur duy\u011fusudur. Eyni zamanda Tatar \u00e7\u00f6l\u00fcn\u00fcn sirli, v\u0259h\u015fi cazib\u0259si \u00e7\u0259kir onu. T\u0259k onu yox, qalada \u0259ks\u0259r xidm\u0259t ed\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259ri. Droqo da t\u0259rxis olunmaq m\u0259qam\u0131 g\u0259l\u0259nd\u0259 \u00e7\u00f6l\u0259 bax\u0131r, \u015feypur s\u0259sin\u0259 qulaq k\u0259silir, \u0259trafdak\u0131 h\u0259r \u015fey ona \u0259l\u00e7atmaz g\u00f6r\u00fcn\u00fcr n\u0259s\u0259 v\u0259 o h\u0259tta bir g\u00fcn sonra buna pe\u015fman olmas\u0131na baxmayaraq, qalada qalmaq q\u0259rar\u0131n\u0131 verir. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, Covani Droqo romantik q\u0259hr\u0259mand\u0131r. Onun faci\u0259sind\u0259 bir az da la\u00fcbal\u0131 xarakteri, daxilin\u0259 qapan\u0131b qalmas\u0131 \u00e7ox rol oynay\u0131r. B\u00fcr\u00fcn g\u00fcn\u00fc \u0259lind\u0259 bax\u0131\u015f borusu \u015fimal \u00e7\u00f6l\u00fcn\u00fc seyr el\u0259m\u0259kl\u0259 ke\u00e7irir, bahar\u0131n g\u0259li\u015fini h\u0259sr\u0259tl\u0259 g\u00f6zl\u0259yir, qar\u0131n \u0259rim\u0259si onda yeni \u00fcmidl\u0259rin oyan\u0131\u015f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn v\u0259sil\u0259 olur. H\u0259zin x\u0259yallar qanad\u0131nda \u00fcz\u00fcr. \u00d6z\u00fc d\u0259 bu x\u0259yallar onu \u00e7ox vaxt g\u0259rgin i\u015f h\u0259yat\u0131n\u0131n i\u00e7ind\u0259 yaxalay\u0131r. \u018fn \u00e7ox arzulad\u0131\u011f\u0131 n\u0259sn\u0259 d\u0259niz k\u0259nar\u0131nda \u0259srar\u0259ngiz saray\u0131n olmas\u0131d\u0131r. Droqo h\u0259r d\u0259f\u0259 getm\u0259k haqq\u0131nda fikirl\u0259\u015fir, amma buna \u00e7al\u0131\u015fm\u0131r, c\u0259hd etmir, qaladak\u0131 m\u00fchafiz\u0259kar \u015f\u0259rait onu yenid\u0259n c\u0259zb edib orada qalmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur.<\/p>\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Qalada xidm\u0259t ed\u0259n b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131n i\u00e7ind\u0259 bir \u00fcmid k\u00f6z\u0259rir. Bel\u0259 bir c\u00fcml\u0259 oxuyuruq romanda:<em>\u00a0\u201cQalan\u0131n divarlar\u0131 k\u00f6hn\u0259dir, toplar k\u00f6hn\u0259dir, burda n\u0259 varsa, ham\u0131s\u0131 k\u00f6hn\u0259lib, yaln\u0131z \u0259sg\u0259rl\u0259rin \u00fcr\u0259kl\u0259ri cavand\u0131r\u201d.<\/em>\u00a0Bu m\u0259nada, cavan \u00fcr\u0259kl\u0259rin \u00fcmid i\u015f\u0131\u011f\u0131na k\u00f6kl\u0259nm\u0259si t\u0259biidir. Qaladak\u0131 insanlar bu \u00fcmid\u0259 g\u00f6r\u0259 b\u00fct\u00fcn \u00f6m\u00fcrl\u0259rini verirl\u0259r. Niy\u0259? \u00c7\u00fcnki qalada h\u0259r k\u0259sin h\u0259yat\u0131 eyni x\u0259tt, eyni tale boyunca davam el\u0259yir. Onlar azac\u0131q qaralt\u0131, i\u015far\u0259 g\u00f6r\u0259n kimi sevinir, h\u00fccum \u0259mrin\u0259 k\u00f6kl\u0259nir, he\u00e7 olmasa birc\u0259 d\u0259f\u0259 d\u0259 olsa, d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcb \u00f6m\u00fcrl\u0259rinin bihud\u0259 getm\u0259dikl\u0259rin\u0259 inanmaq, ax\u0131b ged\u0259n ill\u0259rin\u0259 m\u0259na qatmaq ist\u0259yirl\u0259r. Burada onlar\u0131n h\u0259yat\u0131na yegan\u0259 r\u0259ng qatan n\u0259sn\u0259 s\u0259hradan tatarlar\u0131n h\u00fccumu ola bil\u0259r ki, h\u0259m h\u0259rb\u00e7i r\u0259\u015fad\u0259tl\u0259rini g\u00f6st\u0259rsinl\u0259r, h\u0259m d\u0259 \u00f6m\u00fcrl\u0259rinin bada getm\u0259diyin\u0259 \u00f6zl\u0259rini inand\u0131rs\u0131nlar. O da ba\u015f tutmur. O zaman ba\u015f tutur ki, onlar art\u0131q qocal\u0131b d\u00f6y\u00fc\u015f \u00fc\u00e7\u00fcn yaram\u0131rlar. Bel\u0259\u2026 Taleyin amans\u0131z ironiyas\u0131.<\/p>\n<p class=\"wp-block-paragraph\">H\u0259tta polkovnik Filimore bel\u0259 birc\u0259 d\u0259f\u0259 d\u0259 olsun \u015fimaldan h\u00fccum olmas\u0131n\u0131, ham\u0131n\u0131n \u00fcmidd\u0259n qurtulmas\u0131n\u0131 \u00e7ox arzulay\u0131r. Bir m\u0259qam\u0131 da deyim ki, qalada xidm\u0259t ed\u0259nl\u0259rin h\u0259r biri d\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259 h\u0259lak olma\u011f\u0131 \u015f\u0259r\u0259f bilirl\u0259r \u00f6zl\u0259rin\u0259. Bu onlar\u0131n sad\u0259c\u0259 m\u0259nas\u0131zl\u0131\u011fa \u00fcsyan\u0131 kimi q\u0259bul edilm\u0259lidir.<\/p>\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\">H\u0259d\u0259r ya\u015famaqdansa, d\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259 \u0259sg\u0259r kimi \u00f6lm\u0259k yax\u015f\u0131d\u0131.<\/p>\n<\/blockquote>\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Romanda bir epizod var, leytenant Anqustina s\u0259rh\u0259d x\u0259ttinin m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259si zaman\u0131 da\u011f\u0131n zirv\u0259sind\u0259, tufan\u0131n burul\u011fanlar\u0131nda h\u0259lak olur. Bu, qaladak\u0131 \u0259sg\u0259rl\u0259rd\u0259 hasad do\u011furur, onlar bunu m\u0259nal\u0131 \u00f6l\u00fcm adland\u0131r\u0131r:<em>\u00a0\u201cO el\u0259 bizim ham\u0131m\u0131z kimi n\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015fd\u00fc, el\u0259 bizim ham\u0131m\u0131z kimi n\u0259 d\u0259 m\u00fcharib\u0259 g\u00f6rd\u00fc. Amma h\u0259r halda, d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fc kimi h\u0259lak oldu. M\u0259s\u0259l\u0259 budur!\u201d<\/em><\/p>\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Droqo da bel\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259n l\u0259yaq\u0259tli zabitdir. O, \u00f6mr\u00fcn\u00fcn bu qalada bo\u015fa getm\u0259diyin\u0259 inanmaq ist\u0259yir. Bu vuru\u015f da ona daha \u00e7ox \u00f6z \u00f6mr\u00fcn\u00fcn t\u0259s\u0259llisi kimi laz\u0131m olur. He\u00e7 olmasa \u00f6z\u00fc \u00f6z\u00fcn\u00fc inand\u0131rmaq ist\u0259yir ki, \u0259sg\u0259r kimi qalan\u0131n m\u00fcdafi\u0259sind\u0259 olub, \u015f\u00fcca\u0259t g\u00f6st\u0259rib, t\u0259ltif olunub. Bunlar h\u0259rb\u00e7i d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259si, arzular\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn normal hal say\u0131lmal\u0131d\u0131r. Qalada \u0259tal\u0259t h\u00f6km s\u00fcr\u00fcr, ab-hava is\u0259 amiran\u0259dir. H\u00fccum filan yoxdur, m\u00fcharib\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259si bo\u015f ill\u00fcziyad\u0131r, \u0259sg\u0259rl\u0259r is\u0259 h\u0259r g\u00fcn d\u00f6y\u00fc\u015f haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 ciddi t\u0259lim ke\u00e7irl\u0259r, m\u0259nas\u0131z istehkamlar qururlar. Onlar d\u00f6y\u00fc\u015f\u0259 can atan zabitl\u0259rd\u0259n he\u00e7 n\u0259 il\u0259 diqq\u0259ti c\u0259lb el\u0259m\u0259y\u0259n qarnizon qulluq\u00e7ular\u0131na d\u00f6n\u00fcrl\u0259r. Droqo da h\u0259m\u00e7inin. \u00dcsyan etmir, taleyini d\u0259yi\u015fm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131r, el\u0259c\u0259 olacaqlar\u0131n axar\u0131na qar\u0131\u015f\u0131b onlar\u0131 dinm\u0259z-s\u00f6yl\u0259m\u0259z q\u0259bullan\u0131r. Bu m\u0259nada, yaz\u0131\u00e7\u0131 insan\u0131n \u00f6mr\u00fcn\u00fc m\u00fctilikl\u0259 sona verm\u0259sin\u0259 hardasa ironiya edir. Biz bunu ironiya adland\u0131raq, amma h\u0259m d\u0259 bel\u0259 deyil ax\u0131. \u00d6m\u00fcr onsuz da bir g\u00fcn bitir. Ham\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bir g\u00f6zl\u0259m\u0259, dar\u0131xma n\u00f6qt\u0259si var. Bir d\u0259 g\u0259lib \u00e7atd\u0131\u011f\u0131 sonluq.<\/p>\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ekzistensial m\u0259qamlar: m\u0259n bu \u00f6mr\u00fc nec\u0259 ya\u015fad\u0131m? Droqo da sonda \u00f6z\u00fcn\u0259 bu sual\u0131 verir v\u0259 t\u0259s\u0259llini onda tap\u0131r ki, vicdanl\u0131, t\u0259miz bir \u00f6m\u00fcr ya\u015fay\u0131b.<\/p>\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Qalan\u0131n \u00e7ox dar\u0131xd\u0131r\u0131c\u0131 olmas\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n h\u0259rbi qulluq\u00e7ular\u0131 c\u0259lb etm\u0259k namin\u0259 burada bir g\u00fcn iki g\u00fcn kimi hesablan\u0131r. Y\u0259ni he\u00e7 olmasa bu yolla c\u0259lb etm\u0259k ist\u0259yirl\u0259r h\u0259rbi qulluq\u00e7ular\u0131. \u018fs\u0259rd\u0259 bel\u0259 epizod var. Zabit Ortis bil\u0259nd\u0259 ki, Droqo qalaya \u00f6z ist\u0259yi \u0259sas\u0131nda g\u0259lm\u0259yib, m\u0259hz g\u00f6nd\u0259rilib, buna \u00e7ox t\u0259cc\u00fcbl\u0259nir. Bu m\u0259qam\u0131 da m\u00fc\u0259llifin n\u00f6vb\u0259ti i\u015far\u0259si kimi anlamaq olar. Droqo ona h\u0259val\u0259 olunan taleni ya\u015fay\u0131r, sad\u0259c\u0259. Bel\u0259 bir taleni qalaya yeni g\u0259l\u0259n zabit Moronu da g\u00f6zl\u0259y\u0259c\u0259yi istisna deyil. Romanda bunun ilkin \u0259lam\u0259tl\u0259ri d\u0259 sezilir. Droqonun qalaya yeni g\u0259l\u0259n g\u0259nc zabitl\u0259 dan\u0131\u015f\u0131b onu vaxt var ik\u0259n burdan uzaqla\u015fd\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fmaq c\u0259hdi al\u0131nm\u0131r, h\u0259r d\u0259f\u0259sind\u0259 s\u00f6hb\u0259t ba\u015f tutmur. Niy\u0259? \u00c7\u00fcnki taley\u0259 m\u00fcdaxil\u0259 l\u00fczumsuzdur, o se\u00e7ilmir, \u00f6z\u00fc se\u00e7ir.<\/p>\n<p class=\"wp-block-paragraph\">H\u0259r halda zaman v\u0259 aradak\u0131 bo\u015fluq \u00f6z i\u015fini g\u00f6r\u00fcr. Romanda bu, \u0259sas\u0259n, bel\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir. Droqo d\u00f6rd illik xidm\u0259td\u0259n sonra iki ayl\u0131q m\u0259zuniyy\u0259t\u0259 qay\u0131td\u0131qda evi d\u0259 qala kimi donuq g\u00f6r\u00fcr, n\u0259 anas\u0131 qocal\u0131b, n\u0259 d\u0259 sevdiyi q\u0131z Mariya. Amma anas\u0131n\u0131n m\u00fcnasib\u0259tind\u0259 d\u0259yi\u015fiklik olmasa da, Droqo hiss edir ki, \u0259vv\u0259lki h\u0259ssasl\u0131qdan \u0259s\u0259r-\u0259lam\u0259t qalmay\u0131b. \u018fvv\u0259ll\u0259r onu add\u0131m s\u0259sind\u0259n tan\u0131y\u0131b oyanan anas\u0131 indi Droqonun \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131na hay vermir. Bu t\u0259lat\u00fcm h\u0259m d\u0259 Covaninin \u00f6z i\u00e7ind\u0259 gedir. O da \u0259vv\u0259lki olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 hiss edir. \u018fslind\u0259, d\u00f6rd il ke\u00e7mi\u015fdi, amma Covani d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr ki, dostlar\u0131n\u0131n h\u0259r \u015feyi \u0259ld\u0259 etm\u0259sin\u0259 r\u0259\u011fm\u0259n o, he\u00e7 n\u0259y\u0259 nail olmay\u0131b. V\u0259 buna he\u00e7 can atm\u0131r da.<\/p>\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u0259s\u0259l\u0259n, Mariya ona Hollandiyaya ged\u0259c\u0259kl\u0259rini dey\u0259nd\u0259 h\u0259m \u00f6z\u00fcn\u00fcn, h\u0259m d\u0259 q\u0131z\u0131n h\u0259yat\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn birc\u0259 \u201cgetm\u0259\u201d s\u00f6z\u00fcn\u00fc dem\u0259k laz\u0131m oldu\u011funu bilir. Amma demir, \u0259ksin\u0259 q\u0131z\u0131 getm\u0259y\u0259 bir az da h\u0259v\u0259sl\u0259ndirir. \u00c7\u00fcnki Covaninin i\u00e7ind\u0259 Bastiani qalas\u0131n\u0131n \u0259sir havas\u0131 h\u00f6km s\u00fcr\u00fcr. O, yenid\u0259n ora qay\u0131tma\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. H\u0259tta \u015f\u0259h\u0259r\u0259 ikinci m\u0259zuniyy\u0259tind\u0259 Droqo ona veril\u0259n bir ayl\u0131q vaxt\u0131n ancaq iyirmi g\u00fcn\u00fcnd\u0259n yararlan\u0131r. M\u0259zuniyy\u0259t vaxt\u0131 bitm\u0259mi\u015f \u015f\u0259h\u0259ri t\u0259rk edib qalaya geri d\u00f6n\u00fcr. \u00c7\u00fcnki \u015f\u0259h\u0259r h\u0259yat\u0131 il\u0259 qala aras\u0131nda he\u00e7 bir f\u0259rq g\u00f6rm\u00fcr. \u018fs\u0259rd\u0259ki bu m\u0259qam m\u0259n\u0259 Barikkonun \u201cYeni \u0259sr\u201d ad\u0131 il\u0259 tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131z roman\u0131n\u0131 xat\u0131rlatd\u0131. B\u00fct\u00fcn h\u0259yat\u0131n\u0131 g\u0259mid\u0259 ke\u00e7ir\u0259n piano\u00e7u t\u0259k birc\u0259 d\u0259f\u0259 sahil\u0259 \u00e7\u0131xmaq q\u0259rar\u0131na g\u0259lir v\u0259 limana d\u00fc\u015fm\u0259mi\u015f geri qay\u0131d\u0131r. \u201cS\u0259n orda n\u0259 g\u00f6rd\u00fcn ki, qay\u0131td\u0131n\u201d sual\u0131na cavab\u0131 bel\u0259 olur: \u201c\u0130\u015f bundad\u0131r ki, m\u0259n orda he\u00e7 n\u0259 g\u00f6rm\u0259dim\u201d. Droqo da bu f\u0259rqi g\u00f6rm\u0259diyi \u00fc\u00e7\u00fcn geri qay\u0131d\u0131r. Eyni zamanda Covani obraz\u0131nda q\u0259rib\u0259 bir t\u0259nhal\u0131q sezirik. Bu t\u0259nhal\u0131q o, qalaya g\u0259lm\u0259mi\u015fd\u0259n hakim olur ruhuna. Diqq\u0259t el\u0259s\u0259k g\u00f6r\u0259rik ki, roman q\u0259hr\u0259man\u0131n s\u0131x\u0131c\u0131, dar\u0131xan m\u0259qamlar\u0131n\u0131n t\u0259sviri il\u0259 ba\u015flay\u0131r. Covani Droqo he\u00e7 qalaya getm\u0259mi\u015f dar\u0131x\u0131r. H\u0259rbi akademiyadak\u0131 q\u00fcss\u0259li, yekn\u0259s\u0259q g\u00fcnl\u0259ri, ill\u0259ri haqq\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcb t\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259nir. D\u00fczd\u00fcr, indi onun \u00fc\u00e7\u00fcn yeni bir h\u0259yat\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilir, \u201camma h\u0259r halda Covanni Droqo \u0259n yax\u015f\u0131 ill\u0259rinin, ilk g\u0259nclik ill\u0259rinin art\u0131q qay\u0131tmayaca\u011f\u0131n\u0131 hiss el\u0259yirdi\u201d. H\u0259tta \u00f6z\u00fcn\u00fc ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 q\u0131nay\u0131r ki, anas\u0131 il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259nd\u0259 onun \u00fcz\u00fcn\u0259 qay\u011f\u0131s\u0131z halda g\u00fcl\u00fcms\u0259y\u0259 bilmir. Bu n\u0259 idi? Q\u0259hr\u0259man\u0131n xarakterind\u0259n ir\u0259li g\u0259l\u0259n ancaq neqativ\u0259 k\u00f6kl\u0259nm\u0259k duy\u011fusumu, yoxsa m\u00fc\u0259llifin b\u0259dii priyomu? H\u0259r halda \u0259s\u0259rin sonlu\u011fu, obraz\u0131n aqib\u0259ti m\u0259hz ilk s\u0259hif\u0259l\u0259rd\u0259 ehtiva olunur.\u00a0<em>\u201cH\u0259r \u015feyd\u0259n g\u00fccl\u00fc q\u0259rib\u0259, onu rahat buraxmayan hiss, hans\u0131sa f\u0259lak\u0259tli hadis\u0259l\u0259rin ola bil\u0259c\u0259yinin \u00fcr\u0259yin\u0259 dammas\u0131yd\u0131, sanki ged\u0259r-g\u0259lm\u0259z\u0259 yola d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc\u201d.<\/em><\/p>\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dino Bussati ona g\u00f6r\u0259 reall\u0131\u011f\u0131 t\u00fcnd v\u0259 \u00e7\u0131lpaq boyalarla t\u0259svir edir ki, atmosferi daha ayd\u0131n n\u0259z\u0259r\u0259 \u00e7arpd\u0131ra, oxucuda t\u0259\u0259ss\u00fcf, \u00fcz\u00fcnt\u00fc oyada bilsin. V\u0259 m\u0259nc\u0259, buna nail olur. \u018fs\u0259rd\u0259n uzun m\u00fcdd\u0259t qopmaq olmur. \u015e\u00fcuralt\u0131nda h\u0259dsiz \u015f\u0131r\u0131mlar a\u00e7\u0131r. \u018fs\u0259ri bir tale kimi qavrama\u011fa ba\u015flay\u0131rsan. \u00d6z\u00fc d\u0259 bu insan\u0131n yaln\u0131z dar\u0131xd\u0131r\u0131c\u0131, t\u0259nha anlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259 deyil, h\u0259tta bu g\u00fcn xo\u015f, m\u0259nal\u0131 olan n\u0259s\u0259 sabah, ya birig\u00fcn m\u0259nas\u0131zl\u0131\u011fa qar\u0131\u015f\u0131r. Platon n\u0259 deyirdi? Deyirdi ki, su qalxanda bal\u0131qlar qar\u0131\u015fqan\u0131 yey\u0259r, su \u00e7\u0259kil\u0259nd\u0259 qar\u0131\u015fqa bal\u0131\u011f\u0131. Amma h\u0259r iki halda \u201c\u0259sas suyun ax\u0131\u015f\u0131\u201dd\u0131r. Y\u0259ni b\u00fct\u00fcn hallarda \u00f6m\u00fcr su kimi ax\u0131b getm\u0259d\u0259dir v\u0259 Bussatinin nasir kimi ustal\u0131\u011f\u0131 da bu zaman ax\u0131\u015f\u0131n\u0131 bir \u00f6mr\u00fcn timsal\u0131nda u\u011furla ifad\u0259 etm\u0259sind\u0259dir.<\/p>\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu q\u0259d\u0259r aldan\u0131\u015f\u0131n v\u0259 t\u0259nhal\u0131\u011f\u0131n i\u00e7ind\u0259 Droqo sad\u0259c\u0259 l\u0259yaq\u0259tli \u0259sg\u0259r olma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Otuz ild\u0259n art\u0131q bir zaman\u0131n\u0131 qalada xidm\u0259t\u0259 s\u0259rf edir. Sonda Simeoninin yeni g\u0259l\u0259n zabitl\u0259ri yerl\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn onu ota\u011f\u0131ndan \u00e7\u0131xarmaq, \u015f\u0259h\u0259r\u0259 yola salmaq ist\u0259yini bil\u0259nd\u0259 ke\u00e7irdiyi h\u0259y\u0259can da bununla ba\u011fl\u0131 olur. O, d\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259 olmaq ist\u0259yir, ke\u015fik \u00e7\u0259kilm\u0259sin\u0259 n\u0259zar\u0259t etm\u0259y\u0259 bel\u0259 raz\u0131 olur, t\u0259ki onu qaladan qovmas\u0131nlar. Droqo sad\u0259c\u0259 i\u015fin\u0259 vur\u011fun, m\u0259tin bir \u0259sg\u0259rdir \u0259s\u0259rd\u0259. H\u0259mi\u015f\u0259 q\u00fcvv\u0259d\u0259 olan \u201cb\u00fct\u00fcn yax\u015f\u0131l\u0131qlara g\u00f6r\u0259 \u00f6l\u00fcm\u201d aqib\u0259tidir bu. Covani d\u0259 bu aqib\u0259ti ya\u015fay\u0131r. Yaz\u0131\u00e7\u0131 b\u00fct\u00fcn \u00f6mr\u00fcn\u00fc f\u0259da verm\u0259nin qar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda insan\u0131 he\u00e7 d\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 m\u00fckafat\u0131n g\u00f6zl\u0259m\u0259diyini vur\u011fulay\u0131r.<\/p>\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u018fs\u0259rd\u0259 yuxu motivi qabar\u0131qd\u0131r v\u0259 \u0259ks\u0259r obrazlar\u0131n hekay\u0259tl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259svirini tap\u0131r. Bu da t\u0259biidir. \u00c7\u00fcnki qaladak\u0131 insanlar\u0131n h\u0259yat\u0131 dar\u0131xmaqla, g\u00f6zl\u0259m\u0259kd\u0259n yorulmaqla, x\u0259yallar, ill\u00fcziyalar i\u00e7ind\u0259 ya\u015famaqla ke\u00e7ir. G\u00fcnd\u00fcz \u015f\u00fcuralt\u0131nda ya\u015fad\u0131qlar\u0131 hallar gec\u0259l\u0259r yuxular\u0131nda yenid\u0259n t\u0259zah\u00fcr edir. \u018fks\u0259r vaxt da xo\u015fb\u0259xt, qay\u011f\u0131s\u0131z, g\u00fcl\u00fcms\u0259r, rahat. Reall\u0131qda olduqlar\u0131n\u0131n tam \u0259ksin\u0259. Covaninin d\u0259 qocalm\u0131\u015f, yor\u011fun, \u0259zgin ruhu geriy\u0259 d\u00f6n\u00fcmd\u0259 f\u0259r\u0259hli olan ancaq bir d\u00f6vr\u0259 tutuna bil\u0259rdi \u2013 \u00f6mr\u00fcn \u0259n saf, m\u0259sum u\u015faql\u0131q \u00e7a\u011flar\u0131na. Onu k\u0259nardan seyr ed\u0259n zabit is\u0259 bir ne\u00e7\u0259 yozuma imkan yarad\u0131r. Bu onun taleyi m\u0259nas\u0131nda anla\u015f\u0131la bil\u0259r. B\u00f6y\u00fcy\u00fcb bu u\u015fa\u011f\u0131 hans\u0131 g\u0259l\u0259c\u0259yin g\u00f6zl\u0259diyini bildiyi \u00fc\u00e7\u00fcn hal\u0131na ac\u0131y\u0131r. O h\u0259m d\u0259 Droqo kimi uzun ill\u0259r \u0259vv\u0259l \u00f6mr\u00fcn\u00fc qalada bada ver\u0259n zabitl\u0259rd\u0259n biri olaraq simvolla\u015f\u0131r. \u00c7\u00fcnki Droqo bu taleni ya\u015fama\u011fa m\u00fcnc\u0259r olmu\u015f t\u0259k zabit deyil.<\/p>\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Droqo qalaya ged\u0259n yolda Ortisl\u0259 qar\u015f\u0131la\u015f\u0131r. Ortis onu yoldan \u00e7\u0259kindirm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Droqo da eyni s\u00f6zl\u0259ri qaladan qay\u0131dark\u0259n orda qulluq \u00fc\u00e7\u00fcn yeni g\u00f6nd\u0259ril\u0259n \u0259sg\u0259r\u0259 dem\u0259li olur. Y\u0259qin ki, h\u0259min \u0259sg\u0259r d\u0259 eyni s\u00f6zl\u0259ri iyirmi ild\u0259n sonra qalaya g\u0259l\u0259n n\u00f6vb\u0259ti \u0259sg\u0259r\u0259 dey\u0259c\u0259k. Bel\u0259c\u0259, \u00f6m\u00fcrl\u0259r dar\u0131xa-dar\u0131xa pu\u00e7 olacaq. Roman da m\u0259hz bu m\u0259qama i\u015far\u0259 kimi yaz\u0131l\u0131b. Biz sad\u0259c\u0259 bir \u0259sg\u0259rin \u2013 Droqonun timsal\u0131nda bu \u00f6mr\u00fc izl\u0259m\u0259li oluruq. Amma Ortisin d\u0259, yeni g\u0259l\u0259n \u0259sg\u0259rin d\u0259 h\u0259yat\u0131 eynix\u0259tlidir. V\u0259 n\u0259hay\u0259t, onlar\u0131n h\u0259r biri \u00fcmum\u0259n insanl\u0131\u011f\u0131n \u00f6m\u00fcr yolunun bariz \u00f6rn\u0259kl\u0259ridir.<\/p>\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\">D\u00fcnyaya g\u0259lm\u0259k, h\u0259r zaman \u00fcmidl\u0259 n\u0259yi is\u0259 g\u00f6zl\u0259m\u0259k, g\u00f6zl\u0259y\u0259-g\u00f6zl\u0259y\u0259 qocalmaq v\u0259 \u00f6lm\u0259k\u2026 Biz bir \u00f6m\u00fcr n\u00fcmun\u0259sind\u0259 h\u0259yat\u0131n bo\u015flu\u011fu \u00fcz\u0259rind\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fck.<\/p>\n<\/blockquote>\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sonluq, do\u011frudan da, f\u0259ci, sars\u0131d\u0131c\u0131d\u0131r. B\u00fct\u00fcn \u00f6mr\u00fcn\u00fc d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc g\u00f6zl\u0259m\u0259kl\u0259 bitir\u0259n Covani bir karvansara k\u00f6\u015f\u0259sind\u0259, yataqda x\u0259st\u0259 v\u0259 t\u0259k \u00f6lm\u0259yi \u00f6z\u00fcn\u0259 s\u0131\u011f\u0131\u015fd\u0131rm\u0131r. \u00d6l\u00fcm\u0259 bel\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fc ruhu il\u0259 t\u0259slim olur. Kresloda oturur, mundirinin boyunlu\u011funu hamarlay\u0131r, p\u0259nc\u0259r\u0259d\u0259n \u00e7\u00f6l\u0259 bax\u0131r v\u0259 bel\u0259c\u0259 d\u00fcnyan\u0131 m\u0259\u011frur bir q\u00fcrurla t\u0259rk edir. He\u00e7 olmasa son m\u0259qamda inanmaq ist\u0259yir ki, o \u00f6mr\u00fcn\u00fc bihud\u0259 ya\u015famad\u0131. Bu \u00f6z\u00fcn\u00fcaldatma t\u0259\u0259ss\u00fcf do\u011fursa da, Droqonun timsal\u0131nda h\u0259yat\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u0259, \u00fcmid hissinin sonsuzlu\u011funa inand\u0131r\u0131r. Covani Droqonun \u00f6l\u00fcm\u00fc g\u00fcl\u0259r \u00fczl\u0259, son h\u0259rb\u00e7i q\u00fcrurunu toplayaraq qar\u015f\u0131lamas\u0131 v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc inand\u0131rmas\u0131 ki, onun vicdan\u0131 l\u0259k\u0259l\u0259nm\u0259yib v\u0259 Allah onu ba\u011f\u0131\u015flaya bil\u0259r, \u0259s\u0259rin g\u0259lib \u00e7atd\u0131\u011f\u0131 \u0259n g\u00f6z\u0259l d\u00fcnyan\u0131d\u0259rk m\u0259qam\u0131d\u0131r, z\u0259nnimc\u0259.<\/p>\n<p class=\"wp-block-paragraph\">D\u00fcnya romanlar\u0131nda \u0259lyazma motivind\u0259n \u00e7ox istifad\u0259 olunur. \u201cB\u00f6y\u00fck sirrin oxunu\u015fu anlam\u0131nda. P.Koelyonun \u201cKimy\u0259g\u0259r\u201d \u0259s\u0259rind\u0259 q\u0259hr\u0259man sad\u0259 bir h\u0259qiq\u0259ti d\u0259rk etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00fcnyan\u0131 dola\u015fmal\u0131 olur, inam va inadla ona \u00e7atma\u011f\u0131n m\u00fcmk\u00fcnl\u00fcy\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu \u0259s\u0259rd\u0259 is\u0259 q\u0259hr\u0259man sad\u0259 bir h\u0259qiq\u0259ti \u00f6m\u00fcr boyu g\u00f6zl\u0259yir. Onu tapanda is\u0259 h\u0259yat\u0131n\u0131 itirmi\u015f olur. N\u0259y\u0259s\u0259 nail olma\u011fa c\u0259hd bel\u0259 el\u0259m\u0259d\u0259n \u00f6mr\u00fcn\u00fc g\u00f6zl\u0259m\u0259kl\u0259 bitirir. Bu el\u0259 h\u0259r k\u0259sin boyuna bi\u00e7il\u0259n \u00f6m\u00fcr yoludur. N\u0259 f\u0259rqi var, ham\u0131m\u0131z hans\u0131sa qalan\u0131n i\u00e7ind\u0259 \u00f6mr\u00fc x\u0259rcl\u0259y\u0259-x\u0259rcl\u0259y\u0259 ya\u015flanm\u0131r\u0131qm\u0131? Daim n\u0259yis\u0259, hans\u0131sa d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri g\u00f6zl\u0259m\u0259kl\u0259 ke\u00e7ir \u00f6mr\u00fcm\u00fcz. Ham\u0131n\u0131n h\u0259yat\u0131 \u0259slind\u0259, vaz ke\u00e7\u0259 bilm\u0259diyi Bastiani qalas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<\/blockquote>\n<figure class=\"wp-block-image size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-59850 aligncenter\" src=\"https:\/\/fuyuzat.az\/wp-content\/uploads\/image-43.png\" sizes=\"auto, (max-width: 602px) 100vw, 602px\" srcset=\"https:\/\/fuyuzat.az\/wp-content\/uploads\/image-43.png 602w, https:\/\/fuyuzat.az\/wp-content\/uploads\/image-43-300x168.png 300w\" alt=\"\" width=\"602\" height=\"338\" \/><\/figure>\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>Elnar\u0259 Akimova<\/strong><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #ff0000;\"><strong><em>Milli M\u0259clisin deputat\u0131<\/em>,\u00a0<em>\u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnas<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>Odlar.media<\/strong><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130talyan yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 Dino Bussatinin f\u0259rqli s\u00fcjet x\u0259ttin\u0259, z\u0259ngin t\u0259svir vasit\u0259l\u0259rin\u0259 malik olan \u201cTatar \u00e7\u00f6l\u00fc\u201d \u0259s\u0259ri \u201cXX \u0259srin \u0259n yax\u015f\u0131 100 kitab\u0131\u201d siyah\u0131s\u0131na daxil olub. \u018fs\u0259r h\u0259yat\u0131n m\u0259nas\u0131n\u0131, \u0259slind\u0259, m\u0259nas\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u0259d\u0259biyyat\u0131n&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":537,"featured_media":82178,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[63,1],"tags":[],"class_list":["post-82177","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dbiyyat","category-manset"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/odlar.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/82177","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/odlar.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/odlar.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/odlar.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/537"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/odlar.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=82177"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/odlar.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/82177\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":82182,"href":"https:\/\/odlar.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/82177\/revisions\/82182"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/odlar.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/82178"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/odlar.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=82177"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/odlar.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=82177"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/odlar.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=82177"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}